Thách cưới từ lâu đã được xem là một trong những nghi thức truyền thống không thể thiếu trong lễ cưới hỏi của người Việt. Khoản tiền hay sính lễ thách cưới thường mang ý nghĩa tượng trưng, thể hiện lòng biết ơn của nhà trai đối với công ơn sinh thành, dưỡng dục của nhà gái. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít trường hợp "nét đẹp" này bị biến tướng khi nhà gái đưa ra những yêu cầu về vật chất quá cao, vượt xa khả năng tài chính của nhà trai nhằm mục đích ngăn cản cuộc hôn nhân. Vậy dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2021, hành vi này bị xử lý như thế nào?

Thách cưới quá cao: Khi phong tục trở thành hành vi "Yêu sách của cải"

Theo quy định tại khoản 12 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khái niệm này được định nghĩa rõ ràng:

"Yêu sách của cải trong kết hôn là việc đòi hỏi về vật chất một cách quá đáng và coi đó là điều kiện để kết hôn nhằm cản trở việc kết hôn tự nguyện của nam, nữ."

Như vậy, nếu nhà gái đưa ra giá thách cưới cao bất thường và lấy đó làm điều kiện tiên quyết để đồng ý cho cưới, nhằm mục đích khiến nhà trai nản lòng mà từ bỏ, thì đây chính là hành vi yêu sách của cải. Đây là một trong những hành vi bị nghiêm cấm để bảo vệ chế độ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ theo quy định tại Điều 5 của Luật này.

Xử phạt hành chính đối với hành vi cản trở hôn nhân

Tại thời điểm tháng 10/2021, các hành vi vi phạm về hôn nhân và gia đình được điều chỉnh bởi Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, tại Điều 55 quy định về hành vi cưỡng ép kết hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ như sau:

"Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với hành vi cản trở người khác kết hôn, ly hôn, cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải hoặc bằng thủ đoạn khác."

Mặc dù mức phạt tiền này được đánh giá là khá thấp so với thực tế, nhưng nó khẳng định tính chất vi phạm pháp luật của hành vi thách cưới quá đáng để ngăn cản đôi lứa.

Rủi ro bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, hành vi thách cưới để cản trở hôn nhân có thể dẫn đến vòng lao lý. Điều 181 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về Tội cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, cản trở ly hôn tự nguyện:

"Người nào cưỡng ép người khác kết hôn trái với sự tự nguyện của họ, cản trở người khác kết hôn hoặc duy trì quan hệ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ... bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải hoặc bằng thủ đoạn khác, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 03 năm."

Như vậy, nếu một gia đình đã từng bị chính quyền xử phạt hành chính về việc thách cưới quá cao để ngăn cản con cái kết hôn mà vẫn tiếp tục tái diễn hành vi này, họ hoàn toàn có thể đối mặt với án tù lên đến 3 năm.

Lời khuyên pháp lý

Hôn nhân là sự tự nguyện dựa trên tình yêu thương của nam và nữ. Việc duy trì các phong tục tập quán tốt đẹp là cần thiết, nhưng không nên để những giá trị vật chất trở thành rào cản hạnh phúc. Các gia đình nên có sự thấu hiểu và thống nhất dựa trên điều kiện thực tế của đôi bên. Trong trường hợp gặp phải sự cản trở trái pháp luật thông qua việc yêu sách của cải, các cặp đôi có thể nhờ đến sự can thiệp, hòa giải của chính quyền địa phương hoặc các tổ chức đoàn thể để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Nội dung tư vấn trên đây được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 10/2021. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ.