Chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân liệt sĩ luôn là chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, không ít trường hợp thân nhân liệt sĩ gặp vướng mắc về thời điểm hưởng và việc truy lĩnh trợ cấp. Một câu hỏi lớn được đặt ra: Liệu thân nhân liệt sĩ có được truy lĩnh trợ cấp tuất hàng tháng kể từ năm 2013 hay không?

Căn cứ pháp lý về thời điểm hưởng trợ cấp tuất hàng tháng

Tại thời điểm tháng 03/2023, các quy định về chế độ ưu đãi người có công được điều chỉnh chủ yếu bởi Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020 và Nghị định 131/2021/NĐ-CP.

Tuy nhiên, để giải quyết vấn đề truy lĩnh cho các trường hợp liệt sĩ hy sinh từ trước, chúng ta cần đối chiếu với các quy định chuyển tiếp. Cụ thể, trước đây, tại khoản 6 Điều 20 Nghị định 31/2013/NĐ-CP (văn bản có hiệu lực tại thời điểm phát sinh vụ việc gốc) đã quy định rất rõ về thời điểm hưởng trợ cấp:

"6. Thời điểm hưởng:

a) Người hy sinh từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực thì cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, người có công nuôi dưỡng liệt sĩ, con dưới 18 tuổi hoặc từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng từ tháng liền kề khi liệt sĩ hy sinh;

b) Người hy sinh trước ngày Pháp lệnh có hiệu lực thì cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con dưới 18 tuổi hoặc từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng từ ngày 01 tháng 01 năm 2013;"

Như vậy, đối với những trường hợp liệt sĩ hy sinh trước ngày Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng sửa đổi, bổ sung năm 2012 có hiệu lực, pháp luật đã ấn định một mốc thời gian cụ thể để bắt đầu hưởng trợ cấp là ngày 01/01/2013.

Phân tích trường hợp cụ thể: Truy lĩnh 01 tháng hay từ năm 2013?

Trong tình huống thực tế, nếu một liệt sĩ hy sinh năm 1983 và được công nhận vào năm 1999, thân nhân thuộc đối tượng hưởng trợ cấp tuất hàng tháng (như vợ, con dưới 18 tuổi...) sẽ được áp dụng điểm b khoản 6 Điều 20 nêu trên. Điều này đồng nghĩa với việc quyền lợi về trợ cấp tuất hàng tháng của họ được xác lập từ ngày 01/01/2013.

Việc cơ quan chức năng (như Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội) chỉ thực hiện truy lĩnh 01 tháng trợ cấp là không phù hợp với quy định của pháp luật. Thân nhân liệt sĩ có quyền được nhận đầy đủ khoản tiền trợ cấp tính từ thời điểm quyền lợi phát sinh (01/01/2013) cho đến thời điểm thực trả, trừ đi các khoản đã nhận (nếu có).

Các chế độ ưu đãi khác mà thân nhân liệt sĩ được hưởng

Bên cạnh trợ cấp tuất hàng tháng, theo Điều 16 Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020, thân nhân liệt sĩ còn được hưởng các chế độ sau:

• Trợ cấp tuất một lần khi truy tặng Bằng "Tổ quốc ghi công";
• Trợ cấp tuất nuôi dưỡng hàng tháng đối với thân nhân cô đơn không nơi nương tựa hoặc con mồ côi;
• Bảo hiểm y tế;
• Chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe;
• Hỗ trợ cải thiện nhà ở, ưu đãi trong giáo dục và đào tạo...

Lời khuyên pháp lý

Nếu gặp phải trường hợp bị từ chối truy lĩnh hoặc chỉ được truy lĩnh một phần không đúng quy định, thân nhân liệt sĩ cần thực hiện các bước sau:

1. Yêu cầu giải thích bằng văn bản: Đề nghị Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cung cấp văn bản trả lời rõ ràng về căn cứ pháp lý của việc chỉ truy lĩnh 01 tháng.
2. Khiếu nại hành chính: Thực hiện quyền khiếu nại lên Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện theo quy định của Luật Khiếu nại.
3. Khởi kiện vụ án hành chính: Nếu việc giải quyết khiếu nại không thỏa đáng, người dân có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Việc nắm vững các mốc thời gian pháp lý như 01/01/2013 là chìa khóa quan trọng để đảm bảo các chính sách đền ơn đáp nghĩa được thực thi trọn vẹn, không để bất kỳ thân nhân liệt sĩ nào bị thiệt thòi về quyền lợi.

Trên đây là nội dung tư vấn chuyên sâu về việc truy lĩnh trợ cấp tuất hàng tháng. Nếu Quý khách còn thắc mắc, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ.