Trong cuộc sống thường nhật, việc vô tình nhặt được một chiếc ví, điện thoại hay tài sản có giá trị của người khác đánh rơi là tình huống không hiếm gặp. Nhiều người băn khoăn rằng, bên cạnh niềm vui khi làm được việc thiện, liệu họ có được hưởng một khoản thù lao hay tiền thưởng xứng đáng cho công sức bảo quản và trả lại tài sản hay không?

Quyền lợi của người nhặt được tài sản: Không chỉ là lời cảm ơn suông

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, người nhặt được của rơi không chỉ thực hiện nghĩa vụ đạo đức mà còn có những quyền lợi kinh tế nhất định. Cụ thể, tại Điều 230 Bộ luật Dân sự 2015, các trường hợp được nhận thưởng hoặc sở hữu tài sản được quy định rất rõ ràng.

Trường hợp 1: Tài sản là di tích lịch sử, văn hóa

Nếu món đồ bạn nhặt được là cổ vật hoặc di tích có giá trị lịch sử, bạn sẽ được Nhà nước khen thưởng. Mức thưởng này được tính theo tỷ lệ phần trăm giá trị tài sản, quy định tại Điều 30 Nghị định 29/2018/NĐ-CP. Ví dụ, với tài sản giá trị đến 10 triệu đồng, mức thưởng có thể lên tới 30%.

Trường hợp 2: Chủ sở hữu tự nguyện tặng cho

Đây là trường hợp phổ biến nhất trong thực tế. Sau khi nhận lại tài sản, chủ sở hữu có thể thỏa thuận tặng cho người nhặt được một khoản tiền để cảm ơn. Pháp luật hoàn toàn tôn trọng sự thỏa thuận này giữa hai bên.

Trường hợp 3: Trở thành chủ sở hữu sau 01 năm thông báo

Nếu sau 01 năm kể từ ngày thông báo công khai mà không xác định được chủ sở hữu, người nhặt được có quyền:

• Sở hữu toàn bộ tài sản nếu giá trị không quá 10 lần mức lương cơ sở.
• Nếu giá trị lớn hơn, người nhặt được hưởng 10 lần mức lương cơ sở cộng với 50% giá trị phần vượt quá (sau khi trừ chi phí bảo quản).

Rủi ro pháp lý khi "tham của rơi": Từ phạt hành chính đến ngồi tù

Ranh giới giữa việc "nhặt được" và "chiếm giữ trái phép" rất mong manh nếu người nhặt có ý đồ xấu. Nếu cố tình không trả lại tài sản khi đã biết chủ sở hữu hoặc không giao nộp cho cơ quan chức năng, bạn có thể đối mặt với những hình phạt nghiêm khắc.

Về mặt hành chính, theo điểm đ khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi chiếm giữ tài sản của người khác trái pháp luật có thể bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng.

Nghiêm trọng hơn, nếu tài sản có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên hoặc là di vật, cổ vật, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội chiếm giữ trái phép tài sản" theo Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào cố tình không trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc không giao nộp cho cơ quan có thẩm quyền tài sản trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, di vật, cổ vật hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa bị giao nhầm hoặc do mình tìm được, bắt được, sau khi chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu được nhận lại tài sản đó theo quy định của pháp luật, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm."

Quy trình trả lại tài sản đúng luật để bảo vệ chính mình

Để đảm bảo quyền lợi của bản thân và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, khi nhặt được tài sản, bạn nên thực hiện theo các bước sau:

1. Nếu biết chủ sở hữu: Hãy liên hệ trực tiếp để trả lại ngay. Nên có người chứng kiến hoặc ghi âm, chụp ảnh lại quá trình bàn giao.
2. Nếu không biết chủ sở hữu: Hãy đến ngay Ủy ban nhân dân hoặc Công an cấp xã gần nhất để giao nộp. Tại đây, bạn sẽ được lập biên bản giao nhận tài sản – đây là bằng chứng quan trọng để xác định thời gian 01 năm hưởng quyền lợi sau này.

Việc trả lại của rơi không chỉ giúp người mất tìm lại được tài sản mà còn giúp người nhặt được an tâm, nhận được sự nể trọng từ xã hội và những phần thưởng xứng đáng theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015.