Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, việc nhiều người lao động sau khi nhận sổ hưu vẫn tiếp tục tham gia thị trường lao động không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý khiến nhiều bác cán bộ hưu trí băn khoăn chính là: Liệu khoản thu nhập từ công việc mới này có bị tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không? Và khoản lương hưu hàng tháng có bị cộng dồn để tính thuế?

1. Tiền lương hưu: Khoản thu nhập được bảo vệ bởi chính sách miễn thuế

Trước hết, cần khẳng định rằng Nhà nước luôn có chính sách ưu đãi đối với những người đã cống hiến cả đời cho sự nghiệp xây dựng đất nước. Theo quy định tại khoản 10 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (đã được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012), tiền lương hưu là một trong những khoản thu nhập được miễn thuế.

Cụ thể, hướng dẫn tại điểm k khoản 1 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định rõ các loại lương hưu sau đây không phải nộp thuế:

• Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
• Tiền lương hưu nhận được hàng tháng từ Quỹ hưu trí tự nguyện.
• Đặc biệt, cá nhân sinh sống và làm việc tại Việt Nam còn được miễn thuế đối với tiền lương hưu được chi trả từ nước ngoài.

Như vậy, dù bác có nhận mức lương hưu cao đến đâu thì toàn bộ số tiền này cũng không bị khấu trừ thuế TNCN.

2. Đi làm thêm sau khi nghỉ hưu: Thu nhập chịu thuế tính như thế nào?

Mặc dù lương hưu được miễn thuế, nhưng nếu người nghỉ hưu ký kết hợp đồng lao động mới hoặc làm cộng tác viên cho các đơn vị, thì khoản thu nhập phát sinh từ công việc này (tiền lương, tiền công) lại được coi là thu nhập chịu thuế theo quy định chung.

Căn cứ khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công mà người nghỉ hưu đi làm thêm nhận được bao gồm:

• Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công.
• Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản phụ cấp đặc thù theo quy định).
• Tiền thù lao dưới các hình thức như: Tiền nhuận bút, tiền tham gia giảng dạy, tiền hoa hồng môi giới...
• Các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền ngoài tiền lương do người sử dụng lao động trả (như tiền nhà ở, điện, nước, phí hội viên...).

3. Mức thu nhập bao nhiêu thì người nghỉ hưu phải nộp thuế?

Việc đi làm có thu nhập không đồng nghĩa với việc chắc chắn phải nộp thuế. Theo quy định tại Điều 7 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thuế TNCN chỉ phát sinh khi "Thu nhập tính thuế" lớn hơn 0.

Tại thời điểm tháng 02/2020, công thức xác định thu nhập tính thuế như sau:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ

Trong đó, các khoản giảm trừ quan trọng nhất bao gồm:

• Giảm trừ gia cảnh cho bản thân: 09 triệu đồng/tháng (108 triệu đồng/năm).
• Giảm trừ cho người phụ thuộc: 3,6 triệu đồng/tháng/người.
• Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học (nếu có).

Ví dụ thực tế: Bác A đã nghỉ hưu và nhận lương hưu 8 triệu đồng/tháng (miễn thuế). Bác đi làm tư vấn cho một công ty với mức lương 12 triệu đồng/tháng. Giả sử bác A không có người phụ thuộc:

• Thu nhập chịu thuế từ tiền lương đi làm thêm: 12 triệu đồng.
• Khoản giảm trừ bản thân: 9 triệu đồng.
• Thu nhập tính thuế: 12 - 9 = 3 triệu đồng.

Trong trường hợp này, bác A sẽ phải nộp thuế TNCN trên phần thu nhập 3 triệu đồng theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Ngược lại, nếu lương đi làm thêm của bác chỉ là 8 triệu đồng (thấp hơn mức giảm trừ bản thân 9 triệu đồng) thì bác không phải nộp thuế TNCN.

Lời khuyên pháp lý cho người nghỉ hưu

Người nghỉ hưu khi đi làm thêm cần lưu ý:

1. Không cộng dồn lương hưu: Khi tính thuế TNCN cho công việc đi làm thêm, tuyệt đối không cộng khoản lương hưu vào tổng thu nhập vì lương hưu đã được miễn thuế.
2. Đăng ký mã số thuế: Đảm bảo đơn vị chi trả thu nhập đã đăng ký mã số thuế cho mình để được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh đúng quy định.
3. Quyết toán thuế: Nếu làm việc tại nhiều nơi, bác cần lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế để thực hiện quyết toán thuế vào cuối năm, tránh việc nộp thừa thuế.

Tóm lại, chính sách thuế TNCN đối với người nghỉ hưu rất rõ ràng: Lương hưu luôn được miễn thuế, còn thu nhập từ việc đi làm thêm chỉ phải nộp thuế nếu vượt quá ngưỡng giảm trừ gia cảnh theo quy định của pháp luật.