Ung thư có phải là "tấm vé" để người lao động được nghỉ hưu sớm?

Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu đã bắt đầu được áp dụng. Nhiều người lao động không may mắc bệnh ung thư thắc mắc liệu họ có được ưu tiên nghỉ hưu sớm hay không. Thực tế, pháp luật hiện hành không quy định "bệnh ung thư" là một điều kiện trực tiếp để nghỉ hưu. Tuy nhiên, nếu căn bệnh này dẫn đến tình trạng suy giảm khả năng lao động, người lao động hoàn toàn có thể thực hiện thủ tục nghỉ hưu trước tuổi.

Căn cứ khoản 1 Điều 219 Bộ luật Lao động 2019 sửa đổi, bổ sung Điều 54 và Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, điều kiện nghỉ hưu sớm được xác định dựa trên tuổi đời, thời gian đóng BHXH và mức độ suy giảm khả năng lao động.

Điều kiện nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động năm 2021

Theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP, người lao động bị ung thư muốn nghỉ hưu sớm trong năm 2021 cần đáp ứng các tiêu chuẩn sau:

• Về thời gian đóng BHXH: Phải có ít nhất 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên.
• Về mức độ suy giảm sức khỏe: Phải được Hội đồng giám định y khoa kết luận suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
• Về độ tuổi:
  • Nếu suy giảm từ 61% đến dưới 81%: Nam phải từ đủ 55 tuổi 03 tháng, Nữ phải từ đủ 50 tuổi 04 tháng.
  • Nếu suy giảm từ 81% trở lên: Nam phải từ đủ 50 tuổi 03 tháng, Nữ phải từ đủ 45 tuổi 04 tháng.

Cách tính lương hưu cho người nghỉ hưu sớm năm 2021

Một trong những lo ngại lớn nhất của người lao động khi nghỉ hưu sớm là việc bị trừ tỷ lệ hưởng lương hưu. Công thức tính lương hưu hàng tháng vẫn được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị định 115/2015/NĐ-CP:

Lương hưu hàng tháng = Tỷ lệ hưởng x Bình quân tiền lương đóng BHXH

Tỷ lệ hưởng lương hưu cụ thể

Đối với lao động nghỉ hưu trong năm 2021, tỷ lệ hưởng được xác định như sau:

• Lao động Nam: Đóng đủ 19 năm BHXH được tính bằng 45%. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2%. Mức tối đa là 75%.
• Lao động Nữ: Đóng đủ 15 năm BHXH được tính bằng 45%. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2%. Mức tối đa là 75%.

Lưu ý quan trọng: Đối với trường hợp nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động, cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì tỷ lệ hưởng lương hưu bị giảm 2%. Trường hợp tuổi nghỉ hưu có thời gian lẻ đến đủ 06 tháng thì mức giảm là 1%, từ trên 06 tháng thì không giảm tỷ lệ phần trăm do nghỉ hưu trước tuổi.

Ví dụ minh họa thực tế

Để hiểu rõ hơn, chúng ta hãy xem xét trường hợp của ông Bình (56 tuổi) và bà Lan (51 tuổi) cùng nghỉ hưu vào tháng 6/2021 do mắc bệnh ung thư và suy giảm 61% sức khỏe:

• Trường hợp ông Bình: Có 30 năm đóng BHXH. Tuổi nghỉ hưu đúng quy định năm 2021 của nam là 60 tuổi 03 tháng. Ông Bình nghỉ hưu sớm 4 năm 03 tháng.
  • 19 năm đầu: 45%.
  • 11 năm tiếp theo: 11 x 2% = 22%.
  • Tổng tỷ lệ chưa trừ: 45% + 22% = 67%.
  • Trừ tỷ lệ nghỉ sớm (4 năm x 2% + 1% cho 3 tháng lẻ): 9%.
  • Tỷ lệ hưởng cuối cùng: 67% - 9% = 58%.
• Trường hợp bà Lan: Có 25 năm đóng BHXH. Tuổi nghỉ hưu đúng quy định năm 2021 của nữ là 55 tuổi 04 tháng. Bà Lan nghỉ hưu sớm 4 năm 04 tháng.
  • 15 năm đầu: 45%.
  • 10 năm tiếp theo: 10 x 2% = 20%.
  • Tổng tỷ lệ chưa trừ: 45% + 20% = 65%.
  • Trừ tỷ lệ nghỉ sớm (4 năm x 2% + 1% cho 4 tháng lẻ): 9%.
  • Tỷ lệ hưởng cuối cùng: 65% - 9% = 56%.

Lời khuyên cho người lao động bị ung thư

Việc quyết định nghỉ hưu sớm cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa tình trạng sức khỏe và quyền lợi kinh tế lâu dài. Nếu sức khỏe quá yếu không thể tiếp tục làm việc, người lao động nên chủ động liên hệ với cơ quan BHXH nơi cư trú để được hướng dẫn làm thủ tục giám định y khoa. Hồ sơ giám định sức khỏe là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để cơ quan bảo hiểm giải quyết chế độ hưu trí trước tuổi theo đúng quy định của pháp luật.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý bạn đọc giải đáp được thắc mắc về việc mắc bệnh ung thư có được nghỉ hưu sớm không. Pháp luật luôn có những chính sách nhân văn dành cho người lao động gặp rủi ro về sức khỏe, tuy nhiên việc nắm vững quy định sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình một cách tốt nhất.