Trong thực tế đời sống, khái niệm "ly thân" diễn ra khá phổ biến trước khi các cặp đôi đi đến quyết định chấm dứt hôn nhân bằng một bản án ly hôn. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, nhiều người vẫn còn lúng túng không biết liệu trong giai đoạn này, người không trực tiếp nuôi con có phải gửi tiền cấp dưỡng hay không. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Ly thân và bản chất của quan hệ hôn nhân hiện hành

Trước hết, cần khẳng định rằng pháp luật Việt Nam hiện hành không có quy định cụ thể về khái niệm "ly thân". Đây thực chất là tình trạng vợ chồng không còn chung sống, không còn duy trì quan hệ tình cảm và kinh tế chung nhưng chưa thực hiện thủ tục ly hôn tại Tòa án.

Theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Như vậy, khi chưa có bản án ly hôn, hai người vẫn được coi là vợ chồng hợp pháp với đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định.

Mặc dù Điều 19 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định vợ chồng có nghĩa vụ sống chung với nhau, nhưng pháp luật cũng tôn trọng sự thỏa thuận hoặc các lý do chính đáng khác dẫn đến việc không sống chung. Do đó, ly thân không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân nhưng lại làm thay đổi thực trạng nuôi dưỡng con cái.

Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con khi cha mẹ không sống chung

Nghĩa vụ cấp dưỡng là một trong những chế định quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của những người yếu thế trong gia đình, đặc biệt là trẻ em. Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ về nghĩa vụ này như sau:

Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.

Căn cứ vào quy định trên, việc phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng không phụ thuộc vào việc cha mẹ đã ly hôn hay chưa, mà phụ thuộc vào thực tế cư trú và nuôi dưỡng. Khi hai vợ chồng ly thân và con ở với một bên, bên còn lại (không sống chung với con) mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng nếu con thuộc các trường hợp:

• Con chưa thành niên (dưới 18 tuổi).
• Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Mức cấp dưỡng và phương thức thực hiện khi ly thân

Vì ly thân thường là giai đoạn tự thỏa thuận, nên mức cấp dưỡng trước hết cũng do hai bên tự nguyện thống nhất. Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mức cấp dưỡng được căn cứ vào:

• Thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng (chi phí ăn, mặc, ở, học tập, khám chữa bệnh...).

Nếu hai bên không thể thỏa thuận được mức tiền hoặc phương thức đóng góp, bên đang trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. Tòa án sẽ căn cứ vào các chứng minh về thu nhập và nhu cầu của con để đưa ra con số phù hợp nhất.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ dừng lại ở cha mẹ với con. Trong trường hợp ly thân mà một bên vợ hoặc chồng lâm vào tình trạng túng thiếu, bên kia có điều kiện kinh tế thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng theo quy định tại Điều 115 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Lời khuyên pháp lý

Dù ly thân là một trạng thái tạm thời, nhưng quyền lợi của con cái là vĩnh viễn và không thể trì hoãn. Việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là đạo đức của người làm cha, làm mẹ. Để tránh các tranh chấp không đáng có, các bên nên lập văn bản thỏa thuận về việc nuôi dưỡng và cấp dưỡng trong thời gian ly thân, có thể nhờ người làm chứng hoặc công chứng để đảm bảo tính thực thi.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc yêu cầu đối phương thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng khi ly thân, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho con trẻ.