Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, hình thức làm việc bán thời gian (part-time) ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với sinh viên và những người muốn gia tăng thu nhập. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý quan trọng mà cả người lao động và người sử dụng lao động thường thắc mắc là: Làm việc bán thời gian có phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) không? Và nếu có, mức đóng trong năm 2020 được quy định như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các căn cứ pháp lý hiện hành tại thời điểm tháng 4/2020.

Làm việc bán thời gian được hiểu như thế nào theo luật?

Khái niệm làm việc bán thời gian được pháp luật lao động gọi chính thức là "làm việc không trọn thời gian". Theo quy định tại Điều 34 Bộ luật Lao động 2012:

1. Người làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần được quy định trong pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy định của người sử dụng lao động.

2. Người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động làm việc không trọn thời gian khi giao kết hợp đồng lao động.

Như vậy, điểm khác biệt duy nhất giữa lao động bán thời gian và lao động trọn thời gian chính là thời lượng làm việc. Mọi quyền lợi khác về cơ bản vẫn phải được đảm bảo bình đẳng.

Lao động bán thời gian có thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc?

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ làm việc vài tiếng mỗi ngày thì không cần đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, căn cứ vào hình thức hợp đồng lao động, Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định các đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc bao gồm:

• Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng;
• Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng (áp dụng từ ngày 01/01/2018).

Đồng thời, khoản 3 Điều 34 Bộ luật Lao động 2012 cũng nhấn mạnh:

Người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương, các quyền và nghĩa vụ như người lao động làm việc trọn thời gian, quyền bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động.

Kết luận: Nếu bạn làm việc bán thời gian nhưng có ký kết hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên, bạn và doanh nghiệp bắt buộc phải tham gia đóng BHXH.

Mức đóng BHXH cho lao động bán thời gian năm 2020

Mức đóng BHXH được tính dựa trên tiền lương tháng đóng BHXH của người lao động. Theo hướng dẫn tại Quyết định 595/QĐ-BHXH, mức lương này phải tuân thủ các giới hạn tối thiểu và tối đa.

Mức lương tháng đóng BHXH tối thiểu

Mức lương này không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng. Trong năm 2020, mức lương tối thiểu vùng được áp dụng theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP như sau:

• Vùng I: 4.420.000 đồng/tháng.
• Vùng II: 3.920.000 đồng/tháng.
• Vùng III: 3.430.000 đồng/tháng.
• Vùng IV: 3.070.000 đồng/tháng.

Lưu ý: Đối với người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề thì mức lương đóng BHXH phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng nêu trên.

Mức lương tháng đóng BHXH tối đa

Mức lương đóng BHXH tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở. Do ảnh hưởng của lộ trình điều chỉnh lương cơ sở năm 2020:

• Từ 01/01/2020 đến 30/06/2020: Mức lương cơ sở là 1,49 triệu đồng. Mức đóng tối đa = 29,8 triệu đồng/tháng.
• Từ 01/07/2020: Dự kiến mức lương cơ sở tăng lên 1,6 triệu đồng. Mức đóng tối đa = 32 triệu đồng/tháng.

Lưu ý quan trọng về thời gian làm việc và đóng BHXH

Mặc dù thuộc đối tượng bắt buộc, nhưng nếu người lao động làm việc bán thời gian có số ngày công quá ít trong tháng, quy định về việc đóng BHXH sẽ có sự thay đổi. Cụ thể, theo khoản 3 Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:

Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng bảo hiểm xã hội tháng đó. Thời gian này không được tính để hưởng bảo hiểm xã hội, trừ trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

Do đó, người lao động cần theo dõi sát sao bảng chấm công và mức lương thực nhận để đảm bảo quyền lợi tham gia bảo hiểm của mình không bị gián đoạn một cách vô lý.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quy định đóng bảo hiểm xã hội cho người làm việc bán thời gian trong năm 2020. Việc nắm vững luật pháp không chỉ giúp bạn tự bảo vệ mình mà còn giúp xây dựng mối quan hệ lao động minh bạch, bền vững.