Trong nền kinh tế thị trường, tiền tệ đóng vai trò là huyết mạch của mọi giao dịch. Tuy nhiên, vì lợi nhuận bất chính, không ít đối tượng đã bất chấp pháp luật để thực hiện hành vi sản xuất, in ấn tiền giả. Đây không chỉ là hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh mà còn là tội ác xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước. Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào về hành vi này?

1. Tiền giả và quyền phát hành tiền duy nhất của Nhà nước

Theo quy định tại khoản 1 Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất có thẩm quyền phát hành tiền giấy và tiền kim loại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Như vậy, bất kỳ loại tiền nào được làm ra giống với tiền thật nhưng không do Ngân hàng Nhà nước in, đúc và phát hành đều được coi là tiền giả. Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi làm, vận chuyển, tàng trữ và lưu hành tiền giả dưới mọi hình thức nhằm bảo vệ giá trị đồng nội tệ và sự ổn định của hệ thống tài chính.

2. Chế tài nghiêm khắc: Từ phạt hành chính đến án tù chung thân

Hành vi làm tiền giả được hiểu là việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật như máy in, máy photo, vẽ tay hoặc các công nghệ khác để tạo ra các tờ tiền có hình thức giống tiền thật nhằm mục đích lừa đảo, đưa vào lưu thông. Do tính chất đặc biệt nghiêm trọng, hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể, các khung hình phạt được áp dụng như sau:

• Khung hình phạt cơ bản: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm đối với hành vi làm tiền giả.
• Khung hình phạt tăng nặng:
  • Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm nếu trị giá tiền giả tương ứng từ 05 triệu đến dưới 50 triệu đồng.
  • Phạt tù từ 10 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu trị giá tiền giả tương ứng từ 50 triệu đồng trở lên.
• Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

"Điều 207. Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả
1. Người nào làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm..."

Đáng chú ý, ngay cả khi mới chỉ ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội (như tìm kiếm máy móc, thiết bị in ấn), người vi phạm cũng có thể đối mặt với mức án cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

3. Trách nhiệm của cộng đồng: Che giấu và không tố giác tội phạm

Không chỉ người trực tiếp làm tiền giả mới bị xử lý, những người có hành vi bao che hoặc biết mà không báo cáo cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cụ thể:

• Tội che giấu tội phạm: Theo Điều 389 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi che giấu người làm tiền giả có thể bị phạt tù đến 05 năm. Nếu lợi dụng chức vụ để bao che, mức phạt có thể lên đến 07 năm tù.
• Tội không tố giác tội phạm: Theo Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015, người biết rõ hành vi làm tiền giả đang được chuẩn bị hoặc đã thực hiện mà không báo cơ quan chức năng có thể bị phạt tù đến 03 năm.

Việc đấu tranh với tội phạm tiền giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan công an mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân để bảo vệ nền kinh tế quốc gia. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi vấn, người dân cần chủ động thông báo cho cơ quan chức năng gần nhất để kịp thời ngăn chặn các hệ lụy xấu cho xã hội.