Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có được hiểu như thế nào?

Trong đời sống hàng ngày, không ít người vì tâm lý "ham rẻ" mà vô tình hoặc cố ý mua lại những món đồ không rõ nguồn gốc, thường được gọi là "đồ gian". Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2020, hành vi này được định nghĩa rất rõ ràng và đi kèm với những chế tài nghiêm khắc.

Theo quy định tại Điều 323 Bộ luật Hình sự 2015, tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có được xác lập khi một cá nhân, dù không hứa hẹn trước, nhưng lại thực hiện việc chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản mà mình biết rõ là do người khác phạm tội mà có.

Cần lưu ý rằng, nếu giữa người tiêu thụ và người thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: trộm cắp) có sự hứa hẹn, bàn bạc từ trước về việc tiêu thụ tài sản sau khi lấy được, thì người tiêu thụ sẽ bị coi là đồng phạm của tội danh gốc (như trộm cắp, cướp tài sản...) chứ không còn là tội tiêu thụ tài sản đơn thuần.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi cái giá phải trả là sự tự do

Pháp luật hình sự Việt Nam phân hóa rất rõ các khung hình phạt đối với hành vi này dựa trên giá trị tài sản và tính chất vụ việc. Cụ thể, theo Điều 323, các mức án được quy định như sau:

• Khung cơ bản: Phạt tiền từ 10 - 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
• Khung tăng nặng (từ 03 - 07 năm tù): Áp dụng khi phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tài sản trị giá từ 100 đến dưới 300 triệu đồng, hoặc thu lợi bất chính từ 20 đến dưới 100 triệu đồng.
• Khung nghiêm trọng (từ 07 - 10 năm tù): Áp dụng khi tài sản trị giá từ 300 triệu đến dưới 01 tỷ đồng hoặc thu lợi bất chính từ 100 đến dưới 300 triệu đồng.
• Khung đặc biệt nghiêm trọng (từ 10 - 15 năm tù): Đây là mức án cao nhất, áp dụng khi tài sản trị giá từ 01 tỷ đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 05 - 50 triệu đồng hoặc tịch thu một phần/toàn bộ tài sản.

Điều 323. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm...

Xử phạt hành chính đối với hành vi tiêu thụ tài sản trộm cắp

Trong trường hợp hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự (ví dụ: giá trị tài sản thấp và người vi phạm chưa có tiền án, tiền sự liên quan), người vi phạm sẽ bị xử lý hành chính theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP (vẫn có hiệu lực trong năm 2020):

• Theo điểm đ khoản 2 Điều 15: Hành vi mua, bán, cất giữ hoặc sử dụng tài sản của người khác mà biết rõ tài sản đó do vi phạm pháp luật mà có sẽ bị phạt tiền từ 02 - 05 triệu đồng.
• Theo điểm b khoản 4 Điều 11: Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ, nếu cầm cố tài sản do trộm cắp, lừa đảo hoặc do người khác phạm tội mà có thì mức phạt rất nặng, từ 20 - 30 triệu đồng.

Lời khuyên để tránh rủi ro pháp lý vô ý

Để không vô tình trở thành người vi phạm pháp luật, người dân cần nâng cao cảnh giác khi thực hiện các giao dịch mua bán đồ cũ. Hãy luôn yêu cầu người bán cung cấp các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu (như hóa đơn, giấy bảo hành, giấy đăng ký xe...). Nếu một món đồ có giá trị cao nhưng lại được bán với giá rẻ bất ngờ và người bán có biểu hiện lén lút, không minh bạch, tốt nhất bạn nên từ chối giao dịch để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có.

Việc hiểu rõ quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần ngăn chặn đầu ra của các loại tội phạm chiếm đoạt tài sản, giữ gìn an ninh trật tự xã hội.

Nếu bạn đang vướng vào tình huống pháp lý tương tự hoặc cần tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia luật để được hỗ trợ kịp thời.