Tình cảnh trớ trêu: Doanh nghiệp 'khai tử' khi lao động đang nghỉ sinh

Trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động vào năm 2019, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và phải thực hiện thủ tục phá sản. Đối với người lao động bình thường, đây đã là một cú sốc lớn, nhưng đối với những lao động nữ đang trong thời gian nghỉ thai sản hoặc chuẩn bị sinh con, nỗi lo lắng còn nhân lên gấp bội. Câu hỏi lớn nhất đặt ra là: Tiền thai sản đã đóng bấy lâu nay liệu có bị 'mất trắng' khi công ty không còn tồn tại?

Lao động nữ cần nắm vững quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi thai sản (ảnh minh họa)

Trách nhiệm chi trả và thứ tự ưu tiên thanh toán theo luật định

Theo nguyên tắc chung, khi bạn đang làm việc và đóng BHXH tại doanh nghiệp, cơ quan BHXH sẽ giải quyết chi trả chế độ thai sản thông qua người sử dụng lao động. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp phá sản, trách nhiệm này được pháp luật quy định rất rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi tối thượng của người lao động.

Căn cứ vào khoản 4 Điều 47 Bộ luật Lao động 2012, trách nhiệm của người sử dụng lao động khi phá sản được quy định như sau:

“4. Trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị chấm dứt hoạt động, bị giải thể, phá sản thì tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước lao động tập thể và hợp đồng lao động đã ký kết được ưu tiên thanh toán”.

Như vậy, các khoản nợ về bảo hiểm xã hội (bao gồm cả tiền thai sản) không phải là những khoản nợ thông thường mà là khoản nợ được ưu tiên thanh toán hàng đầu sau khi trừ chi phí phá sản.

Sổ Bảo hiểm xã hội là căn cứ quan trọng để đòi lại quyền lợi (ảnh minh họa)

Thứ tự phân chia tài sản: Người lao động luôn đứng trước

Để cụ thể hóa quyền ưu tiên này, Điều 54 Luật Phá sản 2014 quy định về thứ tự phân chia tài sản như sau:

“1. Trường hợp Thẩm phán ra quyết định tuyên bố phá sản thì tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã được phân chia theo thứ tự sau:
a) Chi phí phá sản;
b) Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể đã ký kết;...”

Điều này đồng nghĩa với việc, ngay khi tài sản của doanh nghiệp được thanh lý, tiền đóng BHXH và các chế độ thai sản của bạn phải được trích ra để chi trả trước khi thanh toán cho các chủ nợ khác hoặc nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

Hướng xử lý trực tiếp với cơ quan Bảo hiểm xã hội

Một điểm quan trọng mà lao động nữ cần lưu ý trong năm 2019 là nếu doanh nghiệp đã chấm dứt hợp đồng lao động với bạn trước khi bạn sinh con (do giải thể, phá sản) nhưng bạn đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh, bạn vẫn hoàn toàn đủ điều kiện hưởng chế độ theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

Trong trường hợp doanh nghiệp không còn khả năng thực hiện thủ tục, bạn có thể thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 102 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:

“Trường hợp người lao động thôi việc trước thời điểm sinh con, nhận nuôi con nuôi thì nộp hồ sơ quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 101 của Luật này và xuất trình sổ bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội.”

Lời khuyên pháp lý: Đừng ngồi chờ doanh nghiệp liên hệ. Bạn cần chủ động chốt sổ BHXH (thông qua Quản tài viên hoặc cơ quan BHXH nơi doanh nghiệp đóng trụ sở) và trực tiếp nộp hồ sơ hưởng chế độ thai sản tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi bạn cư trú. Quyền lợi của bạn luôn được pháp luật bảo vệ, chỉ cần bạn thực hiện đúng quy trình và thời hạn quy định.