Trong quá trình tham gia giao thông, không ít người điều khiển phương tiện thắc mắc liệu một cán bộ Cảnh sát giao thông (CSGT) khi đi tuần tra đơn lẻ có quyền dừng xe và lập biên bản xử phạt hay không. Quan niệm phổ biến cho rằng tổ tuần tra phải có ít nhất 02 người mới đúng quy định. Tuy nhiên, căn cứ vào các văn bản pháp luật hiện hành, đặc biệt là Thông tư 32/2023/TT-BCA, câu trả lời có thể khiến nhiều người bất ngờ.

CSGT đi một mình có quyền dừng xe và xử phạt vi phạm không?

Theo quy định tại Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, cán bộ Cảnh sát giao thông thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch được dừng phương tiện giao thông để kiểm soát trong các trường hợp sau:

"a) Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện, thu thập được các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ và các hành vi vi phạm pháp luật khác;
b) Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát phương tiện giao thông bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trật tự xã hội; kế hoạch tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm theo chuyên đề...
c) Có văn bản đề nghị của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra; văn bản đề nghị của cơ quan chức năng liên quan về dừng phương tiện giao thông để kiểm soát phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự...
d) Có tin báo, phản ánh, kiến nghị, tố giác của tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ."

Đáng chú ý, trong các quy định về nhiệm vụ và quyền hạn tại Thông tư 32/2023/TT-BCA, pháp luật không bắt buộc một tổ tuần tra phải có từ 02 người trở lên mới được dừng xe xử phạt trong mọi trường hợp. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu một cán bộ CSGT đang thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch đã được phê duyệt và phát hiện vi phạm, họ hoàn toàn có quyền dừng xe để xử lý độc lập.

Trường hợp ngoại lệ bắt buộc phải có từ 02 người

Mặc dù thông thường CSGT có thể đi một mình, nhưng có một trường hợp đặc biệt bắt buộc phải bố trí tổ công tác. Đó là hình thức tuần tra, kiểm soát công khai kết hợp với hóa trang. Theo quy định, khi thực hiện hình thức này, phải bố trí một bộ phận cán bộ hóa trang (mặc thường phục) phối hợp với bộ phận cán bộ tuần tra, kiểm soát công khai (mặc sắc phục) theo kế hoạch. Do đó, trong trường hợp này, tổ công tác chắc chắn phải có ít nhất từ 02 người trở lên để đảm bảo sự phối hợp và đúng quy trình pháp luật.

Quy trình dừng xe và kiểm soát chuẩn của CSGT

Dù đi một mình hay đi theo tổ, cán bộ CSGT khi dừng xe đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình được quy định tại Điều 18 Thông tư 32/2023/TT-BCA. Cụ thể:

• Chào theo Điều lệnh: Khi phương tiện đã dừng an toàn, cán bộ CSGT phải thực hiện động tác chào theo Điều lệnh Công an nhân dân (trừ trường hợp biết người đó có dấu hiệu tội phạm, phạm tội quả tang).
• Thái độ ứng xử: Phải giữ đúng tư thế, lễ tiết, tác phong và có thái độ ứng xử đúng mực, tôn trọng người dân.
• Thông báo lý do: Cán bộ phải thông báo rõ lý do kiểm soát, sau đó mới đề nghị người điều khiển xuất trình các giấy tờ liên quan (như Giấy phép lái xe, Đăng ký xe, Bảo hiểm...).
• Kiểm tra giấy tờ điện tử: Từ ngày 15/09/2023, người dân có thể xuất trình thông tin giấy tờ qua tài khoản định danh điện tử (VNeID) và cán bộ CSGT có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu trên hệ thống.

Xử lý khi phát hiện vi phạm hoặc dấu hiệu tội phạm

Sau khi kiểm soát, nếu không phát hiện vi phạm, cán bộ phải thông báo và cảm ơn sự hợp tác của người dân trước khi cho phương tiện tiếp tục di chuyển. Ngược lại, nếu phát hiện vi phạm hành chính, cán bộ sẽ tiến hành lập biên bản hoặc xử phạt tại chỗ theo thẩm quyền.

Trong trường hợp có căn cứ cho rằng phương tiện hoặc người tham gia giao thông đang cất giấu tang vật, tài liệu vi phạm, CSGT có quyền khám người, khám phương tiện theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, cán bộ sẽ thực hiện các biện pháp ngăn chặn và báo cáo cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Lời khuyên cho tài xế: Khi bị dừng xe bởi một cán bộ CSGT đi một mình, bạn nên giữ thái độ bình tĩnh, hợp tác và yêu cầu cán bộ thực hiện đúng quy trình chào hỏi, thông báo lý do. Việc nắm vững quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BCA sẽ giúp bạn tự tin hơn và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình trên mọi cung đường.