Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng kinh doanh thua lỗ, dẫn đến việc thiếu hụt dòng tiền nghiêm trọng. Một câu hỏi pháp lý thường xuyên được đặt ra là: Liệu người sử dụng lao động có được phép sử dụng quỹ tiền lương đáng lẽ phải trả cho nhân viên để bù đắp các khoản lỗ hoặc tái đầu tư cho năm sau hay không? Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Bộ luật Lao động 2012.

1. Nguyên tắc bất di dịch trong việc trả lương cho người lao động

Theo quy định của pháp luật lao động, tiền lương là quyền lợi cốt lõi của người lao động, được bảo vệ nghiêm ngặt. Tại Điều 96 Bộ luật Lao động 2012, nguyên tắc trả lương được quy định rõ ràng như sau:

"Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn. Trường hợp đặc biệt không thể trả lương đúng thời hạn thì không được chậm quá 01 tháng và người sử dụng lao động phải trả thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất huy động tiền gửi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương."

Như vậy, việc trả lương đầy đủ và đúng hạn không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Doanh nghiệp không thể lấy lý do khó khăn tài chính để tự ý tước bỏ quyền lợi này của người lao động.

2. Quy định về kỳ hạn trả lương đối với các hình thức hưởng lương khác nhau

Đối với những người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc theo khoán, pháp luật cũng có những quy định cụ thể để đảm bảo họ có thu nhập duy trì cuộc sống trong suốt quá trình thực hiện công việc. khoản 3 Điều 95 Bộ luật Lao động 2012 nêu rõ:

"3. Người lao động hưởng lương theo sản phẩm, theo khoán được trả lương theo thoả thuận của hai bên; nếu công việc phải làm trong nhiều tháng thì hằng tháng được tạm ứng tiền lương theo khối lượng công việc đã làm trong tháng."

Điều này đồng nghĩa với việc dù doanh nghiệp đang trong giai đoạn chờ thu hồi vốn từ sản phẩm, họ vẫn phải đảm bảo việc tạm ứng lương hàng tháng cho nhân viên dựa trên khối lượng công việc thực tế đã hoàn thành.

3. Doanh nghiệp có được 'mượn' quỹ lương để bù lỗ?

Việc doanh nghiệp muốn dùng số tiền lương chưa thanh toán để bù lỗ cho hoạt động kinh doanh của năm sau là một hành vi vi phạm nghiêm trọng nếu không có sự đồng thuận từ phía người lao động. Tuy nhiên, pháp luật vẫn mở ra một cánh cửa thông qua cơ chế thỏa thuận.

Theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2012 về việc sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động:

• Bước 1: Bên có yêu cầu (doanh nghiệp) phải báo trước ít nhất 03 ngày làm việc về nội dung cần sửa đổi (ví dụ: giãn tiến độ trả lương hoặc điều chỉnh mức lương).
• Bước 2: Nếu hai bên đạt được thỏa thuận, việc này phải được ghi nhận bằng phụ lục hợp đồng lao động hoặc ký kết hợp đồng mới.
• Bước 3: Trong trường hợp người lao động không đồng ý, doanh nghiệp bắt buộc phải tiếp tục thực hiện đúng các cam kết về tiền lương trong hợp đồng đã giao kết trước đó.

Lời khuyên pháp lý

Doanh nghiệp cần hiểu rằng, việc tự ý giữ lương để bù lỗ không chỉ gây ra các tranh chấp lao động căng thẳng mà còn có thể đối mặt với các hình thức xử phạt hành chính từ cơ quan chức năng. Thay vì tự ý quyết định, người sử dụng lao động nên tổ chức đối thoại tại nơi làm việc, giải thích rõ tình hình khó khăn của công ty để tìm kiếm sự cảm thông và đồng thuận từ đội ngũ nhân viên thông qua các văn bản thỏa thuận hợp pháp.