Thực trạng doanh nghiệp "quên" báo tăng lao động và hệ lụy

Trong quan hệ lao động, việc tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc không chỉ là quyền lợi sát sườn của người lao động mà còn là nghĩa vụ pháp lý tiên quyết của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp doanh nghiệp vì lý do khách quan hoặc chủ quan đã chậm trễ trong việc thực hiện thủ tục báo tăng lao động. Điều này dẫn đến việc người lao động bị gián đoạn thời gian đóng bảo hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và đặc biệt là lương hưu sau này.

Quy định về thời hạn báo tăng lao động theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014

Theo quy định tại khoản 1 Điều 98 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản với cơ quan bảo hiểm xã hội khi có thay đổi thông tin tham gia bảo hiểm xã hội. Việc tăng hoặc giảm lao động là một trong những nội dung quan trọng nhất trong các thay đổi này.

Về thời hạn thực hiện, Điều 97 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 nêu rõ:

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc tuyển dụng, người sử dụng lao động phải nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Như vậy, nếu quá thời hạn 30 ngày nêu trên mà công ty vẫn chưa làm thủ tục báo tăng, doanh nghiệp đã vi phạm quy định về trình tự, thủ tục tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Người lao động có được đóng bù BHXH không?

Câu trả lời là CÓ. Người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu công ty thực hiện việc đóng bù cho khoảng thời gian đã làm việc thực tế nhưng chưa được tham gia bảo hiểm. Việc đóng bù này là bắt buộc để khắc phục sai phạm và đảm bảo quyền lợi liên tục cho người lao động.

Tuy nhiên, việc đóng bù không chỉ đơn thuần là nộp số tiền còn thiếu. Doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với các khoản lãi chậm đóng. Cụ thể, doanh nghiệp phải nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền và thời gian chậm đóng.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi chậm đóng BHXH năm 2024

Tại thời điểm tháng 06/2024, các hành vi vi phạm về đóng BHXH được xử lý theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Cụ thể, theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt được quy định như sau:

• Phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi chậm đóng BHXH, BHTN.
• Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân (tối đa lên đến 150.000.000 đồng).
• Trong trường hợp doanh nghiệp có hành vi trốn đóng BHXH nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với cá nhân (tổ chức phạt gấp đôi).

Quy trình bảo vệ quyền lợi khi công ty từ chối đóng bù

Nếu sau khi yêu cầu mà công ty vẫn cố tình né tránh hoặc từ chối đóng bù BHXH, người lao động nên thực hiện các bước sau:

1. Khiếu nại trực tiếp: Gửi văn bản yêu cầu Ban Giám đốc công ty giải quyết thỏa đáng dựa trên hợp đồng lao động và bảng lương thực tế.
2. Nhờ sự can thiệp của Công đoàn: Liên hệ với Công đoàn cơ sở hoặc Liên đoàn Lao động cấp huyện để được hỗ trợ hòa giải.
3. Gửi đơn phản ánh: Gửi đơn đến Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc cơ quan BHXH nơi công ty đóng trụ sở để yêu cầu thanh tra, kiểm tra.
4. Khởi kiện: Trong trường hợp xấu nhất, người lao động có thể nhờ đến sự hỗ trợ của luật sư để khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền nhằm đòi lại quyền lợi chính đáng.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn là vũ khí pháp lý quan trọng nhất để người lao động tự bảo vệ mình trong môi trường làm việc hiện đại.