Người dân thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ Căn cước công dân tại cơ quan Công an (ảnh minh họa)

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chiến dịch cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, nhiều công dân, đặc biệt là những người đi nước ngoài lâu ngày mới trở về, đang gặp phải những vướng mắc về giấy tờ tùy thân. Câu hỏi đặt ra là: Liệu những tấm Chứng minh nhân dân (CMND) đã quá cũ, thậm chí là từ chế độ cũ, có còn giá trị để làm căn cứ cấp đổi sang thẻ CCCD hiện đại hay không?

Giá trị pháp lý của Chứng minh nhân dân cũ trong tiến trình đổi sang CCCD gắn chíp

Theo quy định tại Luật Căn cước công dân 2014 và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 07/2016/TT-BCA, việc chuyển đổi từ CMND sang CCCD là một quyền lợi và nghĩa vụ của công dân khi giấy tờ cũ hết hạn hoặc không còn phù hợp.

Về nguyên tắc, CMND cũ (dù là loại 9 số hay 12 số) là căn cứ quan trọng để xác định nhân thân của một cá nhân trong quá trình đối chiếu dữ liệu. Tuy nhiên, để được cấp thẻ CCCD gắn chíp, điều kiện tiên quyết không chỉ nằm ở tấm thẻ CMND cũ mà còn nằm ở thông tin của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

"Thẻ Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh về căn cước công dân của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam." (Trích khoản 1 Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014)

Vướng mắc về hộ khẩu đối với người đi nước ngoài về nước

Một tình huống khá phổ biến hiện nay là công dân đi nước ngoài định cư hoặc làm việc lâu năm, khi trở về thì hộ khẩu thường trú đã bị xóa hoặc không còn tên trong sổ hộ khẩu gia đình. Tại thời điểm tháng 6/2021, khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang trong giai đoạn hoàn thiện, việc xuất trình Sổ hộ khẩu vẫn là yêu cầu bắt buộc để đối chiếu thông tin.

Theo quy định tại Luật Cư trú 2006 (vẫn còn hiệu lực đến hết ngày 30/06/2021), công dân muốn được cấp các giấy tờ hành chính tại địa phương thì trước hết phải có nơi thường trú hợp pháp.

Thẻ Căn cước công dân gắn chíp là mục tiêu chuyển đổi số quan trọng của ngành Công an (ảnh minh họa)

Trình tự, thủ tục cấp CCCD gắn chíp từ CMND cũ (Cập nhật 2021)

Dựa trên các quy định hiện hành, quy trình thực hiện bao gồm các bước cụ thể sau:

• Bước 1: Đăng ký thường trú: Nếu bạn đã bị xóa hộ khẩu, bạn cần thực hiện thủ tục đăng ký lại thường trú tại cơ quan Công an cấp xã/huyện nơi bạn sinh sống theo Luật Cư trú 2006. Đây là bước bắt buộc để có tên trong danh sách quản lý dân cư tại địa phương.
• Bước 2: Kê khai thông tin: Sau khi đã có hộ khẩu, bạn đến Đội Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội để điền Tờ khai CCCD hoặc thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công.
• Bước 3: Thu thập dữ liệu: Cán bộ Công an sẽ tiến hành chụp ảnh chân dung, thu thập vân tay bằng máy quét chuyên dụng và kiểm tra đặc điểm nhân dạng.
• Bước 4: Đối chiếu và nộp lại CMND cũ: Bạn xuất trình CMND cũ và Sổ hộ khẩu để cán bộ đối chiếu. Tùy vào tình trạng của CMND cũ (còn rõ nét hay đã hỏng), cán bộ sẽ thực hiện cắt góc hoặc thu hồi theo quy định.
• Bước 5: Nhận giấy hẹn: Công dân nộp lệ phí theo quy định và nhận giấy hẹn trả kết quả.

Lời khuyên pháp lý

Việc cơ quan Công an từ chối cấp CCCD chỉ vì CMND của bạn "quá cũ" hoặc thuộc "chế độ cũ" mà không hướng dẫn bạn thực hiện các thủ tục về cư trú là chưa thỏa đáng. Tuy nhiên, bạn cần hiểu rằng CMND cũ chỉ là giấy tờ hỗ trợ, còn hộ khẩu thường trú mới là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để xác định thẩm quyền cấp thẻ CCCD của cơ quan Công an địa phương.

Do đó, ưu tiên hàng đầu của bạn lúc này là hoàn tất thủ tục đăng ký cư trú. Khi đã có tên trong Sổ hộ khẩu, không một cơ quan nào có quyền từ chối quyền được cấp thẻ CCCD gắn chíp của bạn dựa trên lý do CMND cũ không còn giá trị.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn sớm hoàn thiện giấy tờ tùy thân để thuận tiện trong các giao dịch dân sự và đời sống!