Trong thực tế đời sống, việc cho vay mượn tiền giữa bạn bè, người thân thường diễn ra dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau. Nhiều trường hợp chủ nợ chỉ lưu giữ các đoạn hội thoại qua tin nhắn SMS, Zalo hay Facebook mà không lập văn bản giấy tờ có chữ ký. Vậy khi bên vay "bặt vô âm tín" hoặc cố tình chây ì không trả, liệu những dòng tin nhắn này có đủ sức nặng pháp lý để khởi kiện đòi lại tài sản? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 11/2019.

Hình thức hợp đồng vay tài sản: Không nhất thiết phải bằng văn bản

Nhiều người lầm tưởng rằng nếu không có "giấy trắng mực đen" thì việc cho vay không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay.

Pháp luật dân sự hiện nay không bắt buộc hợp đồng vay tài sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực. Giao dịch dân sự có thể được xác lập bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Do đó, việc bạn và người vay nhắn tin thỏa thuận về số tiền vay, lãi suất và thời hạn trả nợ đã hình thành một giao dịch dân sự hợp pháp.

Tin nhắn có được coi là chứng cứ tại Tòa án?

Đây là thắc mắc phổ biến nhất của các chủ nợ. Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, chứng cứ được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó bao gồm "dữ liệu điện tử".

Điều 94. Nguồn chứng cứ
Chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau đây:
1. Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử...

Bên cạnh đó, Điều 10 Luật Giao dịch điện tử 2005 cũng khẳng định thông điệp dữ liệu được thể hiện dưới hình thức trao đổi dữ liệu điện tử, thư điện tử, điện tín, điện báo, fax và các hình thức tương tự khác. Như vậy, các tin nhắn qua điện thoại hoặc mạng xã hội hoàn toàn được coi là một dạng thông điệp dữ liệu điện tử và có giá trị làm chứng cứ để chứng minh quan hệ vay mượn tài sản trong vụ án dân sự.

Các bước cần thực hiện để đòi nợ khi chỉ có tin nhắn

Để quá trình đòi nợ diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật, bạn nên thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Thu thập và bảo quản chứng cứ. Bạn không nên xóa các dòng tin nhắn. Hãy chụp ảnh màn hình, thậm chí có thể lập vi bằng tại văn phòng Thừa phát lại để ghi nhận nội dung các tin nhắn này, tránh trường hợp bên vay thu hồi hoặc xóa tin nhắn từ phía họ.
• Bước 2: Gửi thông báo đòi nợ. Trước khi khởi kiện, bạn nên gửi một thông báo (có thể qua tin nhắn hoặc thư đảm bảo) yêu cầu trả nợ khi đến hạn. Đây là bước quan trọng để xác định thời điểm bên vay vi phạm nghĩa vụ.
• Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện. Nếu bên vay vẫn không trả, bạn làm đơn khởi kiện gửi đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn (người vay) cư trú hoặc làm việc. Hồ sơ bao gồm: Đơn khởi kiện, bản sao CMND/CCCD, các hình ảnh tin nhắn, biên lai chuyển tiền ngân hàng (nếu có).

Lưu ý về thời hiệu khởi kiện

Một vấn đề quan trọng mà các chủ nợ thường bỏ qua chính là thời gian được quyền khởi kiện. Theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền lợi biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Nếu quá thời hạn này mà bạn không thực hiện việc khởi kiện, bạn có thể mất quyền yêu cầu Tòa án can thiệp để đòi lại số tiền đã cho vay. Do đó, ngay khi nhận thấy bên vay có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ, bạn cần chủ động thực hiện các biện pháp pháp lý cần thiết.

Việc đòi nợ qua tin nhắn tuy có những khó khăn nhất định về mặt chứng minh nhưng hoàn toàn khả thi nếu bạn biết cách tập hợp chứng cứ và vận dụng đúng các quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.