Quyền riêng tư của trẻ em: Không phải cứ là cha mẹ thì có quyền "xâm nhập"

Trong bối cảnh xã hội ngày càng hiện đại vào đầu năm 2026, chiếc điện thoại thông minh không chỉ là thiết bị liên lạc mà còn là "thế giới riêng" chứa đựng nhiều bí mật cá nhân của trẻ em. Nhiều bậc phụ huynh vì lo lắng con cái bị dụ dỗ hoặc sa đà vào các tệ nạn xã hội đã chọn cách lén lút kiểm tra tin nhắn, nhật ký cuộc gọi. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành động này có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng mà không phải ai cũng lường trước được.

Theo quy định tại Điều 21 Hiến pháp 2013, mọi công dân đều có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Hiến pháp khẳng định rõ:

"Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác."

Quy định này không loại trừ đối tượng là trẻ em. Thậm chí, quyền này còn được cụ thể hóa mạnh mẽ hơn trong các văn bản luật chuyên ngành.

Căn cứ pháp lý bảo vệ bí mật thông tin của con cái

Không chỉ Hiến pháp, Bộ luật Dân sự 2015 cũng dành sự bảo vệ đặc biệt cho quyền riêng tư. Tại khoản 3 Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

"Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân được bảo đảm an toàn và bí mật. Việc bóc mở, kiểm soát, thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác chỉ được thực hiện trong trường hợp luật quy định."

Bên cạnh đó, Luật Trẻ em cũng nhấn mạnh rằng trẻ em có quyền được bảo vệ đời sống riêng tư. Cha mẹ có nghĩa vụ giáo dục, bảo vệ con nhưng phải dựa trên sự tôn trọng và phù hợp với độ tuổi, sự phát triển của trẻ. Việc tự ý lục soát điện thoại khi chưa được sự đồng ý của con chính là hành vi xâm phạm quyền cá nhân cơ bản.

Chế tài xử phạt: Từ phạt tiền đến trách nhiệm hình sự

Năm 2026, các quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình đã được cập nhật chặt chẽ hơn. Cụ thể, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 39 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi tiết lộ hoặc phát tán tư liệu, tài liệu thuộc bí mật đời tư của thành viên trong gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm người đó có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Đặc biệt, nếu hành vi xâm phạm diễn ra nghiêm trọng hoặc tái diễn nhiều lần, người vi phạm có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 159 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác:

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 20 - 50 triệu đồng: Áp dụng đối với người đã bị kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm: Hình phạt cho các trường hợp vi phạm có tính chất nghiêm trọng hơn.
• Phạt tù từ 01 - 03 năm: Nếu phạm tội có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác.

Lời khuyên cho các bậc phụ huynh trong kỷ nguyên số

Thay vì lén lút kiểm soát, các chuyên gia pháp lý và tâm lý khuyến nghị cha mẹ nên xây dựng một mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng. Việc giáo dục con về an toàn mạng, những rủi ro trên không gian số và thiết lập các quy tắc sử dụng điện thoại chung trong gia đình sẽ mang lại hiệu quả bền vững hơn là việc "rình rập" bí mật của con.

Hãy nhớ rằng, sự bảo vệ tốt nhất không đến từ việc kiểm soát cực đoan mà đến từ sự thấu hiểu và đồng hành. Việc tôn trọng quyền riêng tư của con không chỉ giúp cha mẹ tránh được các rắc rối pháp lý mà còn giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng, từ đó hình thành nhân cách tự tin và trung thực.

Nếu quý độc giả cần tư vấn chuyên sâu về các vấn đề quyền trẻ em hoặc tranh chấp gia đình, vui lòng liên hệ tổng đài hỗ trợ pháp luật để được giải đáp kịp thời.