Quyền tự do định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo pháp luật dân sự

Trong quan hệ gia đình, việc bố mẹ muốn dành tặng tài sản tích góp cả đời cho con cái là điều phổ biến. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu bố mẹ có quyền chỉ cho duy nhất một người con mà không chia cho những người còn lại hay không? Theo quy định tại Điều 160 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu có quyền thực hiện mọi hành vi theo ý chí của mình đối với tài sản nhưng không được trái với quy định của luật, gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Cụ thể hơn, Điều 194 Bộ luật Dân sự 2015 nhấn mạnh rằng chủ sở hữu có quyền bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế, từ bỏ quyền sở hữu hoặc thực hiện các hình thức định đoạt khác phù hợp với quy định của pháp luật đối với tài sản. Như vậy, nếu tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của bố mẹ, họ hoàn toàn có quyền tự mình quyết định việc tặng cho toàn bộ khối tài sản đó cho bất kỳ ai, kể cả việc chỉ tặng cho duy nhất một người con trai mà không chia cho các chị em khác, miễn là ý chí đó hoàn toàn tự nguyện và không bị ép buộc.

Thủ tục tặng cho nhà đất và các loại tài sản khác

Đối với các loại tài sản có giá trị lớn và yêu cầu đăng ký quyền sở hữu như nhà ở, quyền sử dụng đất, việc tặng cho phải tuân thủ nghiêm ngặt về mặt hình thức. Theo Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 167 Luật Đất đai 2013, hợp đồng tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản và có công chứng, chứng thực.

Sau khi hợp đồng tặng cho được công chứng tại Văn phòng công chứng hoặc Phòng công chứng nơi có đất, người được tặng cho cần tiến hành thủ tục đăng ký biến động đất đai (sang tên sổ đỏ) tại cơ quan đăng ký đất đai. Đối với các tài sản không phải đăng ký như tiền, vàng, trang sức, mặc dù pháp luật không bắt buộc nhưng các bên cũng nên lập văn bản tặng cho có công chứng để làm bằng chứng vững chắc, tránh những tranh chấp không đáng có giữa các anh chị em trong gia đình sau này.

Xác lập tài sản riêng cho con trong thời kỳ hôn nhân

Một vấn đề quan trọng khác mà nhiều bậc phụ huynh quan tâm là làm sao để tài sản tặng cho con không bị biến thành tài sản chung của vợ chồng con. Theo quy định tại Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.

Do đó, trong hợp đồng tặng cho, bố mẹ cần ghi rõ nội dung là "tặng cho riêng" cho người con đó. Để đảm bảo an toàn pháp lý tuyệt đối, người con dâu hoặc con rể có thể lập một văn bản cam kết hoặc thỏa thuận xác nhận đó là tài sản riêng của chồng/vợ mình. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người con được tặng cho trong trường hợp có biến cố về hôn nhân xảy ra.

Trích dẫn Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:
"1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng."

Lời khuyên pháp lý để tránh tranh chấp gia đình

Mặc dù về mặt luật pháp, bố mẹ có toàn quyền định đoạt tài sản của mình, nhưng để giữ gìn sự hòa thuận trong gia đình, các bậc phụ huynh nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định. Việc công khai ý chí và giải thích lý do cho các con có thể giúp giảm bớt mâu thuẫn. Ngoài ra, việc thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý như công chứng hợp đồng và sang tên chính chủ theo đúng quy định của Luật Đất đai 2013 là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi cho người con được thụ hưởng, tránh việc các thành viên khác khởi kiện yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu.