Bối cảnh pháp lý về xử lý tang vật là bánh trung thu năm 2021

Trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường dịp Tết Trung thu năm 2021, việc tạm giữ và tịch thu hàng hóa vi phạm là hoạt động thường xuyên của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp hàng hóa bị thu giữ đều dẫn đến việc tiêu hủy ngay lập tức. Việc tiêu hủy tang vật vi phạm hành chính phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Thế nào là hàng hóa có tính chất thời vụ?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 2 Thông tư 173/2013/TT-BTC, bánh trung thu được xếp vào nhóm hàng hóa có tính chất thời vụ:

“Hàng hóa có tính chất thời vụ (hàng tiêu dùng theo mùa, phục vụ lễ, tết), hàng điện tử cao cấp (các loại máy tính bảng, điện thoại thông minh) và các loại hàng hoá, vật phẩm khác nếu không xử lý ngay sau khi có quyết định tạm giữ hoặc quyết định tịch thu sẽ bị hư hỏng, không bán được hoặc hết thời hạn sử dụng.”

Do đặc thù chỉ sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn và dễ bị suy giảm chất lượng, bánh trung thu cần được xem xét xử lý nhanh chóng để tránh lãng phí hoặc gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng nếu để quá hạn.

Quy trình tiêu hủy tang vật: Tại sao không được yêu cầu chủ hàng tự thực hiện?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là cơ quan chức năng có quyền yêu cầu người vi phạm tự mang hàng hóa đi tiêu hủy. Tuy nhiên, theo điểm a khoản 2 Điều 4 Thông tư 173/2013/TT-BTC, trách nhiệm này thuộc về cơ quan ra quyết định tạm giữ thông qua việc thành lập Hội đồng xử lý.

Hội đồng xử lý do người ra quyết định tạm giữ hoặc người được ủy quyền làm Chủ tịch. Thành phần bắt buộc phải có đại diện cơ quan tài chính cùng cấp và đại diện các cơ quan chuyên môn liên quan (như y tế, môi trường). Việc yêu cầu cá nhân, tổ chức vi phạm tự tiêu hủy mà không có sự giám sát, thực hiện của Hội đồng là trái với trình tự thủ tục hành chính.

Các hình thức tiêu hủy hợp lệ

Tùy thuộc vào tính chất của bánh trung thu và yêu cầu bảo vệ môi trường, Hội đồng sẽ quyết định hình thức tiêu hủy phù hợp theo điểm b khoản 2 Điều 4 Thông tư 173/2013/TT-BTC:

• Sử dụng hóa chất: Làm biến đổi tính chất hàng hóa để không còn khả năng sử dụng.
• Biện pháp cơ học: Nghiền nát, cán nát sản phẩm.
• Hủy đốt hoặc Hủy chôn: Phải đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh môi trường.

Mọi quá trình tiêu hủy đều phải được lập thành biên bản chi tiết, ghi rõ tên, số lượng, hiện trạng hàng hóa và có đầy đủ chữ ký của các thành viên Hội đồng.

Thẩm quyền xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Trong lĩnh vực thương mại, thẩm quyền yêu cầu tiêu hủy hàng hóa vi phạm được quy định cụ thể tại Điều 82 Nghị định 98/2020/NĐ-CP. Các chức danh có thẩm quyền bao gồm:

• Đội trưởng Đội Quản lý thị trường;
• Cục trưởng Cục Quản lý thị trường cấp tỉnh;
• Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường.

Các chức danh này có quyền ra quyết định xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường.

Lời khuyên pháp lý: Nếu bạn gặp trường hợp cơ quan chức năng yêu cầu tự tiêu hủy hàng hóa mà không thực hiện đúng quy trình thành lập Hội đồng, bạn có quyền khiếu nại để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Việc nắm vững quy định pháp luật giúp hộ kinh doanh tránh được những sai sót không đáng có trong quá trình xử lý vi phạm.