Vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, lưu lượng phương tiện đổ về các khu vực vui chơi, đền chùa và trung tâm thương mại tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh tăng vọt. Nắm bắt nhu cầu này, không ít hộ gia đình và tổ chức đã tận dụng diện tích đất trống để mở dịch vụ trông giữ xe. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành (tính đến đầu năm 2019), việc phân biệt giữa hoạt động thương mại nhỏ lẻ và kinh doanh bãi đỗ xe chuyên nghiệp là vô cùng quan trọng để tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc.

1. Khi nào trông giữ xe không cần đăng ký kinh doanh?

Theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh bao gồm những người thực hiện các dịch vụ nhỏ lẻ.

Cụ thể, văn bản này nêu rõ:

“1. Cá nhân hoạt động thương mại là cá nhân tự mình hàng ngày thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động được pháp luật cho phép về mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác nhưng không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh và không gọi là “thương nhân” theo quy định của Luật Thương mại. Cụ thể bao gồm những cá nhân thực hiện các hoạt động thương mại sau đây: … đ) Thực hiện các dịch vụ: đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm cố định”.

Như vậy, nếu bạn chỉ là cá nhân thực hiện dịch vụ trông giữ xe quy mô nhỏ, mang tính chất tạm thời hoặc không cố định thì có thể không cần phải đăng ký kinh doanh và sẽ không bị xử phạt về hành vi kinh doanh trái phép.

2. Lập bãi đỗ xe chuyên nghiệp: Bắt buộc phải đăng ký kinh doanh

Khác với việc trông giữ xe nhỏ lẻ, việc thiết lập một "bãi đỗ xe" có quy mô và hạ tầng kỹ thuật lại chịu sự điều chỉnh khắt khe hơn. Dựa trên khoản 2 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP, các trường hợp được miễn đăng ký kinh doanh chỉ bao gồm hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động hoặc làm dịch vụ có thu nhập thấp (theo mức quy định của địa phương).

Hoạt động lập bãi đỗ xe không nằm trong danh sách được miễn trừ này. Do đó, bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào muốn vận hành bãi đỗ xe đều phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh theo quy định.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 56 Thông tư 63/2014/TT-BGTVT cũng đặt ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với bãi đỗ xe:

• Phải đảm bảo an ninh, trật tự tại khu vực;
• Đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về phòng, chống cháy, nổ và vệ sinh môi trường;
• Đường ra, vào bãi đỗ xe phải được bố trí khoa học, đảm bảo an toàn giao thông và không gây ùn tắc cho các tuyến đường xung quanh.

Đơn vị quản lý bãi đỗ xe còn có trách nhiệm niêm yết công khai nội quy, giá dịch vụ và số điện thoại đường dây nóng của cơ quan chức năng để người dân phản ánh khi cần thiết. Đặc biệt, chủ bãi xe phải bồi thường thiệt hại nếu để xảy ra tình trạng mất mát hoặc hư hỏng phương tiện của khách hàng.

3. Mức xử phạt cực nặng cho hành vi tự ý lập bãi đỗ xe trái phép

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần có đất trống là có thể căng dây, thu tiền gửi xe. Tuy nhiên, hành vi tự ý xây dựng hoặc thành lập bãi đỗ xe không theo quy hoạch sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định về giao thông đường bộ.

Căn cứ vào Điều 14 Nghị định 46/2016/NĐ-CP (văn bản có hiệu lực tại thời điểm tháng 01/2019), mức phạt tiền được quy định như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.

Các hành vi bị xử phạt bao gồm: Xây dựng hoặc thành lập bãi đỗ xe không theo quy hoạch hoặc không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; xây dựng bãi đỗ xe không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc không đúng thiết kế đã được duyệt.

Ngoài việc nộp phạt, chủ bãi xe vi phạm còn buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như: Tháo dỡ công trình trái phép, khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất hoặc phải xây dựng lại bãi đỗ xe theo đúng thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật đã được phê duyệt.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh bị xử phạt nặng trong dịp Tết, các cá nhân và tổ chức cần xác định rõ quy mô hoạt động của mình. Nếu có ý định kinh doanh bãi đỗ xe bài bản, hãy thực hiện đầy đủ các thủ tục xin phép và đăng ký kinh doanh theo đúng quy định của Nghị định 78/2015/NĐ-CP và tuân thủ các tiêu chuẩn tại Thông tư 63/2014/TT-BGTVT.