Trong quá trình tham gia giao thông, không ít người dân cảm thấy lúng túng khi bị lực lượng Cảnh sát trật tự yêu cầu dừng xe để kiểm tra và xử lý vi phạm. Câu hỏi đặt ra là: Liệu lực lượng này có thẩm quyền giống như Cảnh sát giao thông hay không? Và họ được phép xử phạt những lỗi cụ thể nào? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 8/2019.

Thẩm quyền dừng xe của Cảnh sát trật tự theo quy định pháp luật

Pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng trong ngành Công an. Đối với việc tuần tra, kiểm soát giao thông, lực lượng nòng cốt là Cảnh sát giao thông. Tuy nhiên, trong những trường hợp cần thiết để đảm bảo trật tự an toàn giao thông, các lực lượng Cảnh sát khác, bao gồm Cảnh sát trật tự, cũng được huy động phối hợp.

Theo quy định tại Nghị định 27/2010/NĐ-CP, cụ thể là tại khoản 2 Điều 9, Cảnh sát trật tự khi được huy động phối hợp với Cảnh sát giao thông đường bộ có các nhiệm vụ và quyền hạn sau:

"a) Thực hiện việc tuần tra, kiểm soát theo sự chỉ đạo, điều hành của Cảnh sát giao thông đường bộ và theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
b) Xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền khi tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ mà không có Cảnh sát giao thông đường bộ đi cùng;
c) Thống kê, báo cáo các vụ, việc vi phạm pháp luật, tai nạn giao thông đường bộ; kết quả công tác tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo sự phân công trong kế hoạch đã được phê duyệt."

Như vậy, người dân cần lưu ý rằng Cảnh sát trật tự hoàn toàn có quyền dừng xe và xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, việc này phải được thực hiện dựa trên kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và thường tập trung vào các địa bàn, tuyến đường cụ thể nhằm đảm bảo trật tự đô thị.

Các lỗi vi phạm giao thông mà Cảnh sát trật tự được phép xử phạt

Thẩm quyền xử phạt cụ thể của Cảnh sát trật tự đối với các hành vi vi phạm giao thông đường bộ được quy định chi tiết tại Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Tại khoản 3 Điều 70 của Nghị định này, lực lượng Cảnh sát trật tự có thẩm quyền xử phạt đối với các nhóm hành vi sau:

1. Đối với người điều khiển xe ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô

Lực lượng này tập trung xử lý các lỗi liên quan đến dừng, đỗ xe gây cản trở giao thông hoặc vi phạm quy tắc đô thị, bao gồm:

• Dừng xe, đỗ xe sai quy định: Dừng xe không sát lề đường, hè phố phía bên phải theo chiều đi; bánh xe gần nhất cách lề đường quá 0,25m; dừng xe trên đường xe điện, đường dành riêng cho xe buýt; dừng trên miệng cống thoát nước, miệng hầm điện thoại, điện cao thế.
• Vi phạm tại nơi cấm: Dừng xe, đỗ xe tại nơi có biển "Cấm dừng xe và đỗ xe" hoặc biển "Cấm đỗ xe".
• Gây nguy hiểm và cản trở: Đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy mà không đặt ngay báo hiệu nguy hiểm; rời vị trí lái, tắt máy khi dừng xe; mở cửa xe không đảm bảo an toàn.
• Sử dụng còi, đèn sai quy định: Bấm còi trong đô thị và khu đông dân cư từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau; bấm còi hơi, rú ga liên tục trong khu dân cư.
• Vi phạm tại đường sắt: Không tuân thủ quy định dừng, đỗ tại nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt hoặc trong phạm vi an toàn đường sắt.

2. Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện)

Đây là nhóm đối tượng thường xuyên gặp sự kiểm soát của Cảnh sát trật tự trong khu vực nội thành:

• Lỗi về mũ bảo hiểm: Người điều khiển hoặc người ngồi trên xe không đội "mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy" hoặc đội mũ nhưng không cài quai đúng quy cách khi tham gia giao thông.
• Dừng, đỗ xe trái phép: Dừng xe, đỗ xe ở lòng đường đô thị gây cản trở giao thông; tụ tập từ 03 xe trở lên ở lòng đường; đỗ, để xe ở lòng đường đô thị, hè phố trái quy định của pháp luật.
• Vi phạm quy tắc an toàn: Bấm còi, rú ga (nẹt pô) liên tục trong đô thị, khu đông dân cư; sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị.
• Chở quá số người: Chở người ngồi trên xe không đội mũ bảo hiểm (trừ trường hợp chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi, áp giải người vi phạm).

3. Đối với xe đạp, xe thô sơ và người đi bộ

Cảnh sát trật tự cũng có thẩm quyền xử lý các vi phạm ảnh hưởng đến trật tự công cộng:

• Điều khiển xe đạp, xe đạp máy đi dàn hàng ngang từ 03 xe trở lên; xe thô sơ khác đi dàn hàng ngang từ 02 xe trở lên.
• Dừng xe, đỗ xe trên phần đường xe chạy ở đoạn đường ngoài đô thị nơi có lề đường rộng.
• Người đi bộ không đi đúng phần đường quy định, vượt dải phân cách, đi vào đường cao tốc trái quy định.

Lời khuyên cho người tham gia giao thông

Việc nắm rõ thẩm quyền của Cảnh sát trật tự giúp người dân tự tin hơn khi làm việc với lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật để đảm bảo trật tự đô thị. Khi bị yêu cầu dừng xe, người dân nên giữ thái độ hợp tác, yêu cầu cán bộ chiến sĩ giải thích rõ lỗi vi phạm và thực hiện đúng quy trình xử phạt hành chính.

Điều quan trọng nhất vẫn là luôn tuân thủ các quy tắc giao thông, không chỉ để tránh bị xử phạt mà còn để đảm bảo an toàn cho chính mình và những người xung quanh. Các quy định về xử phạt giao thông luôn hướng tới mục tiêu xây dựng một môi trường giao thông văn minh, an toàn.

Lưu ý: Các quy định trên được trích dẫn theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 8 năm 2019. Người đọc cần đối chiếu với các quy định mới nhất nếu áp dụng cho thời điểm hiện tại.