Thiên tai, hỏa hoạn là những rủi ro không ai mong muốn, gây thiệt hại nặng nề về tài sản, đặc biệt là nhà ở. Đối với những hộ gia đình đang sử dụng đất nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ), nỗi lo lắng về việc không được Nhà nước hỗ trợ khi gặp sự cố lại càng lớn hơn. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành (tính đến thời điểm tháng 12/2019), việc hỗ trợ xây dựng lại nhà ở không hoàn toàn phụ thuộc vào việc đã có Sổ đỏ hay chưa.

1. Quy định về hỗ trợ khẩn cấp xây dựng lại nhà ở

Theo quy định tại khoản 3 Điều 11 Nghị định 64/2008/NĐ-CP, một trong những nội dung chi cho công tác cứu trợ là:

Hỗ trợ khẩn cấp: […] hỗ trợ xây dựng nhà bị đổ, bị trôi, bị hư hỏng nặng do ảnh hưởng của thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng nhằm ổn định cuộc sống trước mắt đối với nạn nhân, thân nhân của nạn nhân.

Bên cạnh đó, Điều 15 Nghị định 136/2013/NĐ-CP cũng quy định rõ về mức hỗ trợ đối với hộ gia đình có nhà đổ, sập, trôi, cháy, hỏng nặng. Cụ thể, hộ gia đình có nhà ở bị đổ, sập, trôi, cháy hoàn toàn do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng khác mà không còn nơi ở thì được xem xét hỗ trợ kinh phí dựng lại nhà ở.

2. Đất chưa có Sổ đỏ có được nhận hỗ trợ?

Vấn đề cốt lõi mà nhiều người dân quan tâm là liệu việc chưa có Sổ đỏ có phải là rào cản để nhận hỗ trợ hay không. Thực tế, chính sách cứu trợ thiên tai mang tính chất an sinh xã hội, nhằm giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt.

Việc gia đình bạn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai 2013 không đồng nghĩa với việc bạn bị từ chối hỗ trợ. Nếu việc sử dụng đất của gia đình bạn được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận là hợp pháp, bạn vẫn có thể được duyệt hỗ trợ. Các tiêu chí xác định tính hợp pháp thường bao gồm:

• Đất sử dụng ổn định, không có tranh chấp.
• Sử dụng đất phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương.
• Không vi phạm các quy định về hành lang an toàn giao thông, đê điều hoặc các công trình công cộng khác.
• Chưa bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai mà chưa khắc phục hậu quả.

3. Quy trình và thủ tục liên hệ hỗ trợ

Việc phân phối và sử dụng tiền cứu trợ sẽ do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương lên kế hoạch và thực hiện. Để đảm bảo quyền lợi của mình, gia đình bạn cần thực hiện các bước sau:

1. Kê khai thiệt hại: Ngay sau khi xảy ra thiên tai, cần báo cáo với Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn cấp xã hoặc UBND cấp xã để tiến hành kiểm kê, xác nhận mức độ thiệt hại.
2. Liên hệ cơ quan chức năng: Bạn nên trực tiếp liên hệ với Ủy ban nhân dân (UBND) xã nơi cư trú hoặc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp huyện để hỏi về các chính sách cứu trợ cụ thể đang được áp dụng tại địa phương.
3. Chuẩn bị hồ sơ: Cung cấp các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất (dù chưa có Sổ đỏ nhưng có thể dùng các giấy tờ cũ, biên lai nộp thuế đất, hoặc xác nhận của hàng xóm về nguồn gốc đất) để chứng minh việc sử dụng đất là hợp pháp.

Tóm lại, pháp luật luôn có những chính sách nhân văn để hỗ trợ người dân trong những tình huống ngặt nghèo. Việc chưa có Sổ đỏ không phải là dấu chấm hết cho cơ hội được hỗ trợ xây lại nhà, miễn là bạn chứng minh được nguồn gốc đất hợp pháp và thực hiện đúng các thủ tục kê khai tại địa phương.