Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, việc một doanh nghiệp hay hợp tác xã rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và phải đối mặt với thủ tục phá sản không còn là chuyện hiếm gặp. Tuy nhiên, không phải vụ việc phá sản nào cũng có quy trình giải quyết giống nhau. Pháp luật Việt Nam đã phân định rõ ràng giữa các vụ việc thông thường và các vụ việc có tính chất phức tạp để xác định thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp tỉnh hoặc cấp huyện.

Thẩm quyền giải quyết vụ việc phá sản phụ thuộc vào tính chất phức tạp của hồ sơ (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý xác định tính chất phức tạp của vụ việc phá sản

Tại thời điểm năm 2021, việc xác định một vụ việc phá sản có tính chất phức tạp hay không được thực hiện dựa trên sự kết hợp giữa Luật Phá sản 2014 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị quyết 03/2016/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Theo đó, một vụ việc được coi là phức tạp khi đáp ứng đồng thời hai nhóm điều kiện chính: không thuộc trường hợp thẩm quyền đương nhiên của Tòa án cấp tỉnh và thuộc nhóm đối tượng đặc thù về quy mô hoặc loại hình doanh nghiệp.

Nhóm 1: Các trường hợp không thuộc thẩm quyền đương nhiên của Tòa án cấp tỉnh

Trước hết, vụ việc đó phải không nằm trong danh sách các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Phá sản 2014. Cụ thể, các vụ việc sau đây vốn dĩ đã thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh mà không cần xét đến tính chất phức tạp:

• Vụ việc phá sản có tài sản ở nước ngoài hoặc người tham gia thủ tục phá sản ở nước ngoài;
• Doanh nghiệp, hợp tác xã có chi nhánh, văn phòng đại diện ở nhiều huyện, quận, thị xã khác nhau;
• Doanh nghiệp, hợp tác xã có bất động sản ở nhiều địa phương khác nhau.

Các doanh nghiệp có quy mô lớn thường đối mặt với quy trình phá sản phức tạp (ảnh minh họa)

Nhóm 2: Tiêu chí định lượng và định tính về tính chất phức tạp

Nếu không thuộc nhóm trên, vụ việc sẽ được xem xét là phức tạp nếu doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu mở thủ tục phá sản rơi vào một trong các tình huống sau:

1. Quy mô về lao động và vốn điều lệ

Đây là tiêu chí dễ nhận diện nhất. Pháp luật quy định các doanh nghiệp có sức ảnh hưởng lớn đến an sinh xã hội và kinh tế địa phương sẽ được ưu tiên giải quyết tại cấp tỉnh:

• Có từ trên 300 lao động trở lên;
• Có vốn điều lệ từ trên 100 tỷ đồng trở lên.

2. Loại hình doanh nghiệp đặc thù

Các tổ chức có tính chất hoạt động nhạy cảm hoặc liên quan đến an ninh, quốc phòng bao gồm:

• Các tổ chức tín dụng (ngân hàng, quỹ tín dụng...);
• Doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích;
• Doanh nghiệp quốc phòng, an ninh.

3. Doanh nghiệp có yếu tố Nhà nước hoặc đầu tư nước ngoài

Bao gồm các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước hoặc các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Những đơn vị này thường có cấu trúc tài chính và quản trị đa tầng, đòi hỏi sự thẩm định kỹ lưỡng từ các Thẩm phán có kinh nghiệm tại Tòa án cấp tỉnh.

4. Các cam kết quốc tế và giao dịch vô hiệu

Vụ việc cũng được coi là phức tạp nếu có khoản nợ được Nhà nước bảo đảm hoặc liên quan đến các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đặc biệt, nếu trong quá trình xem xét hồ sơ phát hiện có các giao dịch bị yêu cầu tuyên bố là vô hiệu theo quy định tại Điều 59 Luật Phá sản 2014, vụ việc đó ngay lập tức được xếp vào nhóm phức tạp.

"Vụ việc phá sản có tính chất phức tạp là vụ việc không thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 8 của Luật phá sản nhưng doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu mở thủ tục phá sản thuộc một trong các trường hợp có từ trên 300 lao động trở lên hoặc có vốn điều lệ từ trên 100 tỷ đồng trở lên..." (Trích dẫn hướng dẫn tại Nghị quyết 03/2016/NQ-HĐTP).

Lời khuyên pháp lý

Việc xác định đúng tính chất phức tạp của vụ việc ngay từ khâu nộp đơn giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và tránh việc bị trả lại đơn do sai thẩm quyền. Trong bối cảnh các quy định về phá sản ngày càng được siết chặt, việc tham vấn ý kiến chuyên gia pháp lý để rà soát các tiêu chí về vốn, lao động và các giao dịch tài chính là vô cùng cần thiết.

Nội dung trên đây được tổng hợp dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 09/2021. Quý khách hàng cần lưu ý đối chiếu với các văn bản mới nhất nếu thực hiện thủ tục ở thời điểm hiện tại.