Trong quan hệ hôn nhân, ly hôn thường là giải pháp cuối cùng khi mục đích của cuộc sống chung không đạt được. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam, cụ thể là Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đã đặt ra những quy định mang tính nhân văn nhằm bảo vệ đối tượng yếu thế là phụ nữ và trẻ em trong những giai đoạn nhạy cảm. Một trong những câu hỏi phổ biến nhất là: Con bao nhiêu tuổi thì vợ, chồng được ly hôn? Đặc biệt là trường hợp con chưa đầy 1 tuổi.

Quyền yêu cầu giải quyết ly hôn theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, các chủ thể có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn bao gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai người: Đây là trường hợp phổ biến nhất, bao gồm ly hôn thuận tình (cả hai cùng đồng ý) và ly hôn đơn phương (theo yêu cầu của một bên).
• Cha, mẹ hoặc người thân thích khác: Có quyền yêu cầu ly hôn khi một bên vợ hoặc chồng bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

Trường hợp nào chồng bị hạn chế quyền đơn phương ly hôn?

Mặc dù quyền tự do hôn nhân được tôn trọng, nhưng để đảm bảo sức khỏe và tâm lý cho người mẹ cũng như sự phát triển của trẻ nhỏ, pháp luật đã giới hạn quyền đơn phương ly hôn của người chồng. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ:

"3. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi."

Quy định này có nghĩa là nếu người vợ đang ở trong một trong ba trạng thái: đang mang thai, vừa sinh con hoặc đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi, thì người chồng không được phép nộp đơn đơn phương ly hôn. Tòa án sẽ bác đơn hoặc đình chỉ giải quyết nếu người chồng cố tình khởi kiện trong giai đoạn này.

Cần lưu ý rằng, quy định này áp dụng cho cả trường hợp con sinh ra còn sống hoặc con chết sau khi sinh, hoặc người vợ bị sảy thai, đình chỉ thai nghén. Mục đích tối thượng là bảo vệ tối đa quyền lợi và sức khỏe của người phụ nữ.

Vợ có quyền ly hôn khi đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ không?

Khác với người chồng, pháp luật không hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người vợ. Điều này có nghĩa là ngay cả khi đang mang thai, vừa sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, người vợ vẫn có quyền:

• Yêu cầu ly hôn đơn phương nếu có căn cứ về việc chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài.
• Cùng chồng thực hiện thủ tục ly hôn thuận tình.

Sự khác biệt này xuất phát từ nguyên tắc ưu tiên bảo vệ phụ nữ và trẻ em, tránh việc người chồng rũ bỏ trách nhiệm trong giai đoạn người vợ yếu thế nhất về cả thể chất lẫn tinh thần.

Thủ tục ly hôn khi con dưới 12 tháng tuổi

Như đã phân tích, việc ly hôn khi con chưa đủ 1 tuổi vẫn có thể thực hiện được nếu thuộc các trường hợp sau:

1. Vợ chồng thuận tình ly hôn

Nếu cả hai vợ chồng cùng tự nguyện chấm dứt quan hệ hôn nhân và đã thỏa thuận được về việc nuôi con, chia tài sản, Tòa án sẽ công nhận thuận tình ly hôn mà không phụ thuộc vào độ tuổi của con.

• Hồ sơ: Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, Giấy chứng nhận kết hôn (bản chính), CMND/CCCD của hai vợ chồng, Sổ hộ khẩu, Giấy khai sinh của con.
• Thẩm quyền: Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của một trong hai bên.

2. Vợ đơn phương ly hôn

Người vợ có quyền nộp đơn ly hôn đơn phương tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người chồng cư trú hoặc làm việc.

• Hồ sơ: Đơn khởi kiện ly hôn, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy khai sinh của con, các tài liệu chứng minh mâu thuẫn trầm trọng.
• Thời gian giải quyết: Thường kéo dài từ 4 đến 6 tháng tùy tính chất phức tạp của vụ việc.

Tóm lại, người chồng chỉ được quyền yêu cầu ly hôn khi con đã từ đủ 12 tháng tuổi trở lên. Trong mọi trường hợp, việc giải quyết ly hôn cần dựa trên tinh thần thượng tôn pháp luật và đảm bảo tốt nhất quyền lợi cho trẻ em.