Kể từ khi Luật Căn cước công dân 2014 chính thức có hiệu lực, việc chuyển đổi từ Chứng minh nhân dân (CMND) sang thẻ Căn cước công dân (CCCD) đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều người dân. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn liệu mình có bắt buộc phải đi làm thẻ CCCD ngay hay không khi CMND cũ vẫn còn thời hạn sử dụng. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết các quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này tính đến thời điểm hiện tại (tháng 08/2019).

Thẻ Căn cước công dân – "Chìa khóa" định danh mới của công dân Việt Nam

Theo quy định tại Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD là giấy tờ tùy thân có giá trị chứng minh về căn cước công dân của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam. Thẻ được cấp cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên.

Điều 20. Giá trị sử dụng của thẻ Căn cước công dân

1. Thẻ Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh về căn cước công dân của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.

2. Thẻ Căn cước công dân được sử dụng thay cho việc sử dụng hộ chiếu trong trường hợp Việt Nam và nước ngoài ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép công dân nước ký kết được sử dụng thẻ Căn cước công dân thay cho việc sử dụng hộ chiếu trên lãnh thổ của nhau.

Điểm ưu việt của thẻ CCCD so với CMND cũ là khả năng thay thế hộ chiếu trong một số trường hợp nhất định nếu Việt Nam và các nước có ký kết thỏa thuận. Ngoài ra, khi công dân xuất trình thẻ CCCD, các cơ quan, tổ chức không được yêu cầu xuất trình thêm các giấy tờ khác để chứng nhận thông tin đã có trên thẻ, giúp tinh giản tối đa thủ tục hành chính.

Có bắt buộc phải làm thẻ Căn cước công dân ngay lập tức?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người dân đặt ra. Câu trả lời nằm ở quy định chuyển tiếp tại Điều 38 Luật Căn cước công dân 2014. Theo đó, pháp luật không bắt buộc công dân phải đổi CMND sang thẻ CCCD nếu CMND đó vẫn còn giá trị sử dụng.

Cụ thể, các loại CMND đã được cấp trước ngày 01/01/2016 vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn quy định (thông thường là 15 năm kể từ ngày cấp). Chỉ khi công dân có yêu cầu thì cơ quan công an mới thực hiện đổi sang thẻ CCCD. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi, tránh gây xáo trộn và áp lực quá tải cho cả người dân lẫn cơ quan quản lý trong giai đoạn chuyển đổi.

Những trường hợp nào "buộc" phải đổi sang thẻ Căn cước công dân?

Mặc dù không bắt buộc đổi đồng loạt, nhưng trong một số trường hợp cụ thể, công dân bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp đổi để đảm bảo quyền lợi và tính pháp lý của giấy tờ tùy thân. Các trường hợp này bao gồm:

• CMND hết thời hạn sử dụng: Thông thường CMND có thời hạn 15 năm. Khi hết hạn, bạn bắt buộc phải làm thủ tục cấp mới và lúc này sẽ được cấp thẻ CCCD thay vì CMND cũ.
• CMND bị hư hỏng: Thẻ bị rách, nát, mờ số, mờ ảnh hoặc không còn nguyên vẹn khiến việc nhận diện trở nên khó khăn.
• Thay đổi thông tin cá nhân: Thay đổi họ, tên, chữ đệm; thay đổi ngày, tháng, năm sinh hoặc thay đổi nơi đăng ký thường trú ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Thay đổi đặc điểm nhân dạng: Khi công dân có sự thay đổi lớn về ngoại hình do phẫu thuật thẩm mỹ, tai nạn... dẫn đến việc CMND cũ không còn khớp với thực tế.
• Bị mất CMND: Trường hợp này công dân phải làm thủ tục cấp lại và sẽ được cấp thẻ CCCD.

Lợi ích khi chủ động đổi sang thẻ Căn cước công dân

Dù CMND vẫn còn hạn, việc chủ động đổi sang thẻ CCCD mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thẻ CCCD mã vạch hiện nay được thiết kế hiện đại, độ bền cao và khó làm giả hơn so với CMND giấy truyền thống. Hơn nữa, việc sử dụng thẻ CCCD giúp đồng bộ hóa dữ liệu vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo nền tảng cho việc thực hiện các dịch vụ công trực tuyến và chính phủ điện tử trong tương lai.

Nếu bạn đang sở hữu một chiếc CMND cũ kỹ, mờ nhòe hoặc sắp hết hạn, việc dành thời gian đi làm thẻ CCCD sớm sẽ giúp bạn tránh được những rắc rối không đáng có khi thực hiện các giao dịch dân sự, ngân hàng hay các thủ tục hành chính quan trọng khác.

Tóm lại, tính đến tháng 8/2019, nếu CMND của bạn vẫn còn nguyên vẹn và còn thời hạn sử dụng, bạn chưa bắt buộc phải đổi sang thẻ CCCD. Tuy nhiên, hãy luôn kiểm tra thời hạn của giấy tờ để chủ động thực hiện cấp đổi khi cần thiết, đảm bảo mọi giao dịch luôn được thông suốt.