Sau kỳ nghỉ thai sản dài ngày, chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe là một trong những quyền lợi quan trọng giúp lao động nữ tái tạo sức lao động. Tuy nhiên, không ít trường hợp vì lý do khách quan hoặc chủ quan từ phía doanh nghiệp mà hồ sơ bị nộp chậm so với quy định. Câu hỏi đặt ra là: Liệu nộp chậm hồ sơ dưỡng sức sau sinh thì cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) có còn thanh toán tiền hay không?

1. Thời hạn "vàng" để nộp hồ sơ dưỡng sức sau sinh theo quy định

Căn cứ theo quy định tại Điều 103 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, thủ tục giải quyết hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau thai sản được thực hiện trong một khoảng thời gian khá hạn hẹp.

Cụ thể, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày người lao động đủ điều kiện hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau thai sản, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập hồ sơ và nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Như vậy, trách nhiệm chính trong việc đảm bảo thời hạn này thuộc về phía doanh nghiệp.

"Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày người lao động đủ điều kiện hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản, người sử dụng lao động lập hồ sơ nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội."

Hiện nay, để tạo điều kiện thuận lợi, doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều hình thức nộp hồ sơ như: Nộp online qua Cổng Dịch vụ công của BHXH Việt Nam, qua tổ chức I-VAN hoặc nộp hồ sơ giấy truyền thống qua bưu điện.

2. Nộp chậm hồ sơ: Cơ hội nào để nhận lại tiền bảo hiểm?

Đây là nỗi lo chung của cả người lao động và cán bộ nhân sự khi lỡ "quên" hoặc gặp sự cố khiến hồ sơ bị quá hạn. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam vẫn mở ra cơ hội giải quyết cho các trường hợp này nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người tham gia bảo hiểm.

Theo khoản 1 Điều 116 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, trường hợp nộp hồ sơ vượt quá thời hạn quy định thì người sử dụng lao động phải có văn bản giải trình lý do nộp muộn. Nếu lý do đưa ra là hợp lý và hồ sơ đầy đủ theo quy định, cơ quan BHXH vẫn sẽ tiến hành thanh toán tiền chế độ cho người lao động.

Thực tế, trong Mẫu 01B-HSB (Danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức) đã có sẵn mục dành riêng cho việc giải trình nộp chậm. Doanh nghiệp chỉ cần điền thông tin trung thực, khách quan và cung cấp các bằng chứng đi kèm (nếu có) để được xem xét giải quyết.

3. Doanh nghiệp nộp chậm gây thiệt hại: Người lao động cần làm gì?

Trong trường hợp cơ quan BHXH từ chối chi trả do lỗi hoàn toàn từ phía công ty nộp chậm mà không có lý do chính đáng, người lao động không nên quá lo lắng vì pháp luật đã có cơ chế bảo vệ.

Dựa trên khoản 2 Điều 116 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, nếu việc nộp hồ sơ chậm gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của người hưởng thì người sử dụng lao động phải có trách nhiệm bồi thường khoản tiền đó cho người lao động.

Để đòi lại quyền lợi, người lao động có thể thực hiện các bước sau:

• Thương lượng: Yêu cầu công ty thanh toán trực tiếp khoản tiền chế độ dưỡng sức mà mình đáng lẽ được hưởng.
• Khiếu nại: Gửi đơn khiếu nại đến Ban lãnh đạo công ty hoặc Công đoàn cơ sở.
• Can thiệp pháp lý: Nếu không đạt được thỏa thuận, người lao động có quyền khiếu nại đến Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc khởi kiện ra Tòa án theo quy định tại Điều 119 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

Việc nắm vững các quy định về thời hạn và trách nhiệm bồi thường sẽ giúp người lao động tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình sau khi thực hiện thiên chức làm mẹ.