Chế độ thai sản không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính mà còn là sự bảo đảm an sinh xã hội quan trọng dành cho lao động nữ trong giai đoạn sinh con. Tuy nhiên, một câu hỏi thường trực khiến nhiều chị em lo lắng là: Tiền thai sản ai trả? Liệu doanh nghiệp sẽ trực tiếp thanh toán hay cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) mới là đơn vị chịu trách nhiệm?

Tiền thai sản: Túi tiền của doanh nghiệp hay quỹ Bảo hiểm xã hội?

Nhiều người lầm tưởng rằng vì mình làm việc cho công ty nên công ty phải có trách nhiệm trả tiền khi mình nghỉ sinh. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, tiền chế độ thai sản được trích từ quỹ bảo hiểm xã hội do cơ quan BHXH quản lý, không phải từ ngân sách của doanh nghiệp.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 93 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 đã khẳng định cơ quan BHXH là đơn vị thực hiện chế độ, chính sách và chi trả các khoản trợ cấp này cho người lao động.

Mặc dù không trực tiếp chi trả, nhưng doanh nghiệp lại đóng vai trò "cầu nối" không thể thiếu. Theo Điều 102 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, quy trình diễn ra như sau:

• Người lao động: Nộp hồ sơ cho công ty trong vòng 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
• Doanh nghiệp: Hoàn thiện và nộp hồ sơ lên cơ quan BHXH trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận đủ giấy tờ.
• Cơ quan BHXH: Giải quyết và chi trả tiền trợ cấp sau khi nhận hồ sơ hợp lệ.

Nghỉ thai sản có được nhận lương từ công ty?

Đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi tại nơi làm việc. Về nguyên tắc, khi người lao động nghỉ việc để hưởng chế độ bảo hiểm thì người sử dụng lao động không có nghĩa vụ phải trả lương, vì lúc này người lao động không cung ứng sức lao động cho doanh nghiệp.

Nội dung này được quy định rõ tại khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019:

"2. Trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thì người sử dụng lao động không phải trả lương cho người lao động, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác."

Như vậy, trừ khi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể có điều khoản ưu đãi hơn, lao động nữ sẽ chỉ nhận được tiền trợ cấp từ cơ quan BHXH mà không nhận lương từ công ty trong 06 tháng nghỉ thai sản.

"Mòn mỏi" chờ tiền thai sản: Đòi công ty hay cơ quan BHXH?

Thực tế có không ít trường hợp chị em đã đi làm lại cả tháng trời mà tiền thai sản vẫn "bặt vô âm tín". Lúc này, bạn cần bình tĩnh kiểm tra xem nút thắt nằm ở đâu:

Trường hợp 1: Công ty "ngâm" hồ sơ
Nếu bộ phận nhân sự chưa nộp hồ sơ lên cơ quan bảo hiểm, bạn có quyền yêu cầu công ty thực hiện ngay. Nếu việc chậm trễ này gây thiệt hại, theo khoản 2 Điều 116 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người sử dụng lao động phải bồi thường cho người lao động.

Trường hợp 2: Cơ quan BHXH chậm giải quyết
Nếu công ty đã nộp hồ sơ (có mã vận đơn hoặc xác nhận trên phần mềm BHXH) nhưng cơ quan bảo hiểm chưa chi trả, bạn có thể trực tiếp liên hệ hoặc khiếu nại đến cơ quan BHXH nơi đóng bảo hiểm để yêu cầu giải quyết.

Trường hợp 3: Công ty đã nhận tiền nhưng chưa chuyển trả
Trong trường hợp tiền được chi trả thông qua tài khoản công ty mà doanh nghiệp không thanh toán lại cho bạn, đây là hành vi vi phạm pháp luật. Bạn có thể khiếu nại lên Công đoàn hoặc Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội để đòi lại quyền lợi chính đáng.

Việc nắm vững các quy định về tiền thai sản ai trả sẽ giúp lao động nữ chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, đảm bảo nguồn tài chính ổn định để chăm sóc bản thân và con nhỏ trong những tháng đầu đời.