Việc mua bán xe máy thông qua hình thức "giấy viết tay" vốn rất phổ biến tại Việt Nam bởi sự nhanh gọn, giản lược các thủ tục hành chính. Tuy nhiên, sự tiện lợi này thường đi kèm với những rủi ro pháp lý tiềm ẩn, đặc biệt là khi người mua vô tình làm mất Giấy chứng nhận đăng ký xe. Trong bối cảnh Thông tư 58/2020/TT-BCA vừa chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2020, người dân cần nắm rõ các quy định mới để bảo vệ quyền lợi của mình.

Rủi ro pháp lý từ những bản hợp đồng viết tay

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, xe máy là động sản bắt buộc phải đăng ký quyền sở hữu. Việc mua bán chỉ bằng giấy viết tay mà không thực hiện thủ tục sang tên tại cơ quan Công an đồng nghĩa với việc về mặt pháp lý, người mua vẫn chưa phải là chủ sở hữu hợp pháp của phương tiện.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 161 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thời điểm xác lập quyền sở hữu:

"1. Thời điểm xác lập quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản thực hiện theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan; trường hợp luật không có quy định thì thực hiện theo thỏa thuận của các bên; trường hợp luật không quy định và các bên không có thỏa thuận thì thời điểm xác lập quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản là thời điểm tài sản được chuyển giao..."

Tuy nhiên, đối với tài sản phải đăng ký như xe cơ giới, quyền sở hữu chỉ thực sự được xác lập hoàn tất khi đã hoàn thành thủ tục đăng ký sang tên. Do đó, khi mất đăng ký xe, người đang sử dụng xe sẽ gặp khó khăn lớn vì không đứng tên trên giấy tờ.

Thủ tục cấp lại đăng ký xe theo quy định thông thường

Theo Điều 11 Thông tư 58/2020/TT-BCA, đối tượng được cấp lại giấy chứng nhận đăng ký xe bị mất là chủ xe. Hồ sơ bao gồm:

• Giấy khai đăng ký xe (theo mẫu);
• Giấy tờ của chủ xe (Chứng minh nhân dân, thẻ Căn cước công dân hoặc sổ hộ khẩu).

Như vậy, nếu bạn mua xe nhưng chưa làm thủ tục sang tên, bạn không có tư cách để tự mình nộp hồ sơ xin cấp lại. Cách duy nhất trong trường hợp này là phải liên hệ với chủ cũ (người đứng tên trên đăng ký xe bị mất) để nhờ họ thực hiện thủ tục hoặc ký giấy ủy quyền cho bạn.

"Cứu cánh" từ Điều 19 Thông tư 58/2020/TT-BCA

Một điểm mới cực kỳ quan trọng mà người dân cần lưu ý là quy định tại Điều 19 Thông tư 58/2020/TT-BCA. Quy định này cho phép giải quyết đăng ký sang tên đối với xe đã chuyển quyền sở hữu qua nhiều người nhưng thiếu giấy tờ mua bán hoặc không tìm được chủ cũ.

Nếu bạn đang sử dụng chiếc xe mua bằng giấy tay và làm mất đăng ký, bạn có thể thực hiện theo quy trình sau để vừa được cấp lại đăng ký, vừa được đứng tên chính chủ:

1. Nộp hồ sơ: Bạn đến cơ quan quản lý hồ sơ xe để làm thủ tục sang tên. Nếu không có chứng từ chuyển quyền sở hữu của chủ cuối cùng, bạn phải ghi rõ quá trình mua bán, cam đoan về nguồn gốc xe.
2. Xác minh: Cơ quan đăng ký xe sẽ phát thông báo trên trang thông tin điện tử và niêm yết công khai tại trụ sở. Đồng thời, họ sẽ tra cứu tàng thư xe mất cắp và dữ liệu đăng ký xe.
3. Thời hạn chờ: Sau 30 ngày, nếu không có tranh chấp, khiếu kiện, cơ quan Công an sẽ giải quyết cấp Giấy chứng nhận đăng ký xe mới cho bạn.

Lưu ý: Quy định tại Điều 19 này chỉ có hiệu lực thi hành đến hết ngày 31/12/2021. Đây là cơ hội vàng để những người đang sử dụng xe không chính chủ hợp pháp hóa quyền sở hữu của mình.

Lời khuyên từ chuyên gia

Để tránh những rắc rối tương tự trong tương lai, khi thực hiện giao dịch mua bán xe, người dân nên:

• Thực hiện hợp đồng mua bán có công chứng hoặc chứng thực theo đúng quy định.
• Tiến hành thủ tục sang tên, di chuyển xe ngay sau khi hoàn tất giao dịch.
• Cất giữ cẩn thận các giấy tờ gốc và nên có bản sao lưu trữ phòng trường hợp thất lạc.

Việc tuân thủ đúng quy trình đăng ký không chỉ giúp bạn khẳng định quyền sở hữu tuyệt đối mà còn giúp cơ quan nhà nước quản lý phương tiện hiệu quả, đảm bảo an ninh trật tự giao thông.