Quyền lợi của con cái không phụ thuộc vào tờ giấy đăng ký kết hôn

Trong xã hội hiện đại, việc nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, khi tình cảm rạn nứt và hai người quyết định "đường ai nấy đi", vấn đề quyền lợi của con cái, đặc biệt là nghĩa vụ cấp dưỡng, thường nảy sinh nhiều tranh chấp phức tạp. Nhiều người lầm tưởng rằng nếu không có quan hệ hôn nhân hợp pháp, người cha sẽ không có trách nhiệm nuôi dưỡng con cái. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm dưới góc độ pháp lý.

Nghĩa vụ cấp dưỡng là trách nhiệm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái (ảnh minh họa)

Thế nào là nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định pháp luật?

Để hiểu rõ trách nhiệm của người cha, trước hết cần làm rõ khái niệm cấp dưỡng. Theo quy định tại khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật này”

Như vậy, bản chất của cấp dưỡng dựa trên mối quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng, chứ không chỉ bó hẹp trong phạm vi quan hệ hôn nhân. Tiếp đó, khoản 1 Điều 107 của văn bản này cũng nhấn mạnh:

“Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện giữa cha, mẹ và con; giữa anh, chị, em với nhau; giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu; giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột; giữa vợ và chồng theo quy định của Luật này. Nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không thể chuyển giao cho người khác”

Cha có phải cấp dưỡng cho con khi không đăng ký kết hôn?

Câu trả lời là CÓ. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ em, không phân biệt con trong giá thú hay con ngoài giá thú. Chỉ cần xác định được mối quan hệ huyết thống giữa người cha và đứa trẻ, người cha đó phải có nghĩa vụ đóng góp tài chính để nuôi dưỡng con nếu không trực tiếp sống chung.

Tuy nhiên, một rào cản thực tế thường gặp là việc xác định quan hệ cha con trên giấy tờ. Nếu tại thời điểm khai sinh, người cha không có tên trong Giấy khai sinh của con (do không đăng ký kết hôn và không làm thủ tục nhận con), thì người mẹ cần thực hiện thủ tục nhận cha cho con theo quy định của Luật Hộ tịch 2014.

Thủ tục cần thiết khi người cha không tự nguyện cấp dưỡng

Trong trường hợp người cha thừa nhận con nhưng từ chối cấp dưỡng, hoặc không thừa nhận con để trốn tránh trách nhiệm, người mẹ hoặc người giám hộ có quyền khởi kiện ra Tòa án. Căn cứ khoản 1 Điều 119 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“Người được cấp dưỡng, cha, mẹ hoặc người giám hộ của người đó, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án buộc người không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện nghĩa vụ đó”

Tại Tòa án, các chứng cứ về huyết thống (như kết quả xét nghiệm ADN) sẽ là căn cứ quan trọng nhất để Tòa án ra quyết định công nhận quan hệ cha con và buộc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng sẽ được căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ và nhu cầu thiết yếu của người con.

Lời khuyên pháp lý

Để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho con trẻ trong bối cảnh không có sự ràng buộc về hôn nhân, người mẹ nên chủ động thực hiện các thủ tục pháp lý để xác định quan hệ cha con ngay từ khi sinh con hoặc ngay khi có tranh chấp xảy ra. Việc nắm vững các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 sẽ giúp quý khách hàng có cơ sở vững chắc để yêu cầu sự công bằng cho con mình.

Nếu quý khách đang gặp phải những vướng mắc tương tự, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn chi tiết về hồ sơ và trình tự thủ tục tại Tòa án.