Việc đi làm ăn xa mà không khai báo tạm vắng hoặc đăng ký tạm trú tại nơi ở mới thường dẫn đến tình trạng bị xóa đăng ký thường trú (thường gọi là "mất hộ khẩu"). Khi quay trở về hoặc có nhu cầu đăng ký lại, nhiều người dân lúng túng không biết hồ sơ gồm những gì và liệu việc chưa có hoặc mất thẻ Căn cước công dân (CCCD) có cản trở thủ tục này hay không.

Tại sao bạn lại bị xóa đăng ký thường trú?

Theo quy định tại Điều 24 Luật Cư trú 2020 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2021), công dân sẽ bị xóa đăng ký thường trú trong một số trường hợp cụ thể. Đối với người đi làm xa, hai trường hợp phổ biến nhất bao gồm:

• Vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú tại chỗ ở khác hoặc không khai báo tạm vắng, trừ trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài nhưng không phải để định cư hoặc trường hợp đang chấp hành án phạt tù, biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc...
• Ra nước ngoài để định cư.

Như vậy, nếu bạn đi làm xa trên 12 tháng mà "quên" không đăng ký tạm trú tại nơi làm việc hoặc không khai báo tạm vắng với công an xã/phường nơi thường trú, cơ quan chức năng có quyền tiến hành thủ tục xóa tên bạn khỏi danh sách thường trú tại địa phương.

Thủ tục đăng ký lại thường trú cần những giấy tờ gì?

Khi muốn đăng ký lại thường trú, bạn cần thực hiện theo quy định tại Điều 21 Luật Cư trú 2020. Hồ sơ cơ bản bao gồm:

1. Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (Mẫu CT01).
2. Giấy tờ, tài liệu chứng minh việc sở hữu chỗ ở hợp pháp (Sổ đỏ, hợp đồng mua bán nhà, giấy phép xây dựng...) hoặc văn bản đồng ý của chủ hộ/chủ sở hữu chỗ ở nếu bạn đăng ký về cùng gia đình.

Đăng ký thường trú có bắt buộc phải xuất trình thẻ CCCD không?

Đây là thắc mắc của rất nhiều người. Đối chiếu với danh mục hồ sơ tại Luật Cư trú 2020, chúng ta thấy không có quy định bắt buộc phải nộp bản sao hay xuất trình thẻ CCCD trong thành phần hồ sơ đăng ký thường trú.

Tuy nhiên, trên thực tế, cơ quan Công an cần xác định nhân thân (lai lịch, nhận dạng) của người thực hiện thủ tục. Theo Điều 18 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh về căn cước của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.

Các trường hợp thay thế:

• Nếu bạn chưa được cấp CCCD hoặc bị mất, bạn có thể sử dụng Hộ chiếu Việt Nam còn hạn sử dụng để chứng minh nhân thân.
• Trong bối cảnh hiện nay, nếu thông tin của bạn đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cán bộ tiếp nhận có thể khai thác thông tin trực tiếp trên hệ thống mà không nhất thiết yêu cầu xuất trình thẻ cứng, trừ trường hợp cần đối chiếu nhận dạng.

"Thẻ Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh về căn cước của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam." (Trích khoản 1 Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014)

Lời khuyên pháp lý

Nếu bạn rơi vào trường hợp bị xóa đăng ký thường trú trái quy định (ví dụ: bạn có đăng ký tạm trú tại nơi làm việc nhưng vẫn bị xóa thường trú ở quê), bạn có quyền khiếu nại lên Trưởng Công an cấp xã hoặc cơ quan cấp trên trực tiếp để yêu cầu khôi phục.

Sau khi hoàn tất việc đăng ký thường trú, bạn nên chủ động thực hiện thủ tục cấp mới hoặc cấp đổi thẻ CCCD tại Công an cấp huyện nơi thường trú theo quy định tại Điều 22 Luật Căn cước công dân 2014 để thuận tiện cho các giao dịch hành chính sau này.