Trong cuộc sống hàng ngày, những mâu thuẫn phát sinh từ va chạm giao thông, tranh chấp hàng xóm hay nợ nần đôi khi dẫn đến những hành động thiếu kiềm chế như đập phá đồ đạc, đốt xe hay làm hư hỏng tài sản của đối phương. Tuy nhiên, ít ai lường trước được rằng, chỉ một phút nóng giận có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý vô cùng nặng nề, thậm chí là án tù dài hạn.

Khi nào hành vi phá hoại tài sản bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Hành vi phá hoại tài sản được hiểu là việc cố ý làm cho tài sản của người khác bị hư hại, giảm giá trị hoặc mất hẳn giá trị sử dụng. Theo quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), ngưỡng để một vụ việc chuyển từ xử lý hành chính sang hình sự thường là con số 02 triệu đồng.

Cụ thể, người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 02 triệu đồng trở lên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định các trường hợp tài sản dưới 02 triệu đồng vẫn bị xử lý hình sự nếu thuộc các tình tiết như:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
• Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.
• Tài sản là di vật, cổ vật.

Các khung hình phạt nghiêm khắc đối với tội hủy hoại tài sản

Tùy vào giá trị thiệt hại và tính chất của hành vi, người phạm tội có thể đối mặt với các khung hình phạt khác nhau theo Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản này, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Đáng chú ý, nếu gây thiệt hại cho tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên, mức án cao nhất có thể lên đến 20 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 10 - 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định.

Xử phạt hành chính nếu chưa đến mức truy cứu hình sự

Trong trường hợp hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Mức phạt tiền đối với hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác thường dao động từ 03 - 05 triệu đồng. Bên cạnh đó, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu.

Trách nhiệm bồi thường dân sự: Không chỉ là trả lại đồ mới

Bên cạnh việc phải chịu các hình thức xử phạt của Nhà nước, người vi phạm còn có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho người bị hại. Căn cứ Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do tài sản bị xâm phạm bao gồm:

• Tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.
• Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút.
• Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại.

Lời khuyên pháp lý: Khi xảy ra mâu thuẫn, hãy ưu tiên giải quyết bằng thương lượng hoặc nhờ sự can thiệp của cơ quan chức năng. Đừng để một phút bốc đồng biến mình từ người có lý thành kẻ phạm tội, đối mặt với vòng lao lý và gánh nặng tài chính khổng lồ.