Giữa bối cảnh bão lũ thiên tai đang gây thiệt hại nặng nề tại nhiều địa phương, tinh thần tương thân tương ái của người dân Việt Nam lại sáng rực hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, bên cạnh những tấm lòng vàng, vẫn xuất hiện những cá nhân lợi dụng sự tin tưởng và lòng trắc ẩn của cộng đồng để trục lợi, "ăn chặn" tiền từ thiện. Hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc của pháp luật, thậm chí là án tù chung thân.

Thực trạng trục lợi từ thiện trong mùa bão lũ

Lợi dụng tình hình bão lũ diễn biến phức tạp (đặc biệt là sau cơn bão số 3 - Yagi vào tháng 9/2024), một số đối tượng đã sử dụng các thủ đoạn tinh vi như: mạo danh các tổ chức uy tín, người nổi tiếng để kêu gọi ủng hộ; chỉnh sửa hình ảnh biên lai chuyển tiền (phông bạt) để đánh bóng tên tuổi; hoặc tự ý giữ lại một phần hoặc toàn bộ số tiền quyên góp được thay vì chuyển đến tay người dân vùng lũ.

Xử phạt hành chính đối với hành vi gian lận từ thiện

Đối với những hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, tại Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của người khác, hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Khi hành vi "ăn chặn" tiền từ thiện có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Các khung hình phạt chính bao gồm:

• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: Áp dụng đối với tài sản chiếm đoạt trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
• Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm: Áp dụng nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm: Áp dụng nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
• Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: Áp dụng nếu chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên hoặc lợi dụng tình trạng khẩn cấp.

Khoản 3 Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:
"3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
...
c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh."

Như vậy, việc trục lợi từ thiện trong mùa bão lũ là tình tiết định khung tăng nặng, có thể khiến người vi phạm đối diện với mức án lên đến 15 năm tù dù số tiền chiếm đoạt chưa đến 500 triệu đồng.

Cá nhân kêu gọi từ thiện thế nào cho đúng luật?

Để tránh những rắc rối pháp lý và đảm bảo sự minh bạch, các cá nhân khi đứng ra vận động từ thiện cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Nghị định 93/2021/NĐ-CP. Các bước cơ bản bao gồm:

1. Thông báo: Gửi văn bản thông báo đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú về việc vận động quyên góp.
2. Mở tài khoản riêng: Mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại cho từng cuộc vận động để tiếp nhận, quản lý toàn bộ tiền đóng góp tự nguyện.
3. Ghi chép và công khai: Lập sổ ghi chép đầy đủ thông tin về việc tiếp nhận và phân phối tiền, hiện vật. Sau khi kết thúc đợt vận động, phải công khai kết quả trên các phương tiện thông tin đại chúng và gửi báo cáo cho cơ quan chức năng.

Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp bảo vệ bản thân người kêu gọi trước các nghi vấn "ăn chặn" mà còn giúp nguồn lực cứu trợ đến đúng đối tượng một cách hiệu quả nhất.

Trên đây là thông tin về vấn đề: Trục lợi tiền từ thiện có thể bị phạt thế nào? Nếu còn thắc mắc, độc giả vui lòng liên hệ hethongphapluat.com để được hỗ trợ, giải đáp.