Làm việc trong môi trường y tế chuyên khoa tâm thần luôn đòi hỏi sự hy sinh, kiên trì và đối mặt với không ít áp lực, rủi ro nghề nghiệp. Để kịp thời động viên, hỗ trợ đội ngũ nhân viên y tế vượt qua khó khăn, Chính phủ đã ban hành những chính sách đãi ngộ đặc thù. Trong đó, quy định về phụ cấp ưu đãi nghề đối với người làm việc liên quan đến lĩnh vực tâm thần nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Kể từ ngày 09/9/2026, Nghị định 350/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành, mang lại những điều chỉnh quan trọng về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân viên y tế công lập nói chung và nhân viên y tế làm việc với bệnh nhân tâm thần nói riêng. Vậy cụ thể mức phụ cấp này được quy định như thế nào? Ai là đối tượng được hưởng mức tối đa và cách tính toán thực tế ra sao?

1. Mức phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân viên y tế làm việc với bệnh nhân tâm thần

Theo quy định mới nhất tại Điều 4 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp ưu đãi nghề đối với người làm việc liên quan đến lĩnh vực tâm thần không áp dụng cào bằng mà được phân chia rõ ràng dựa trên tính chất công việc trực tiếp hay gián tiếp.

1.1. Trực tiếp khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người bệnh tâm thần: Hưởng mức 80%

Căn cứ quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp ưu đãi nghề 80% áp dụng đối với viên chức làm chuyên môn y tế được phân công thường xuyên, trực tiếp thực hiện các công việc:

• Khám người bệnh tâm thần;
• Điều trị người bệnh tâm thần;
• Xét nghiệm người bệnh tâm thần;
• Chăm sóc người bệnh tâm thần;
• Làm công tác pháp y tâm thần.

Đây là mức phụ cấp rất cao, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Nhà nước đối với những người trực tiếp tiếp xúc, điều trị cho nhóm bệnh nhân đặc thù này. Tuy nhiên, để được hưởng mức phụ cấp này, viên chức phải đáp ứng điều kiện về mức độ thường xuyên.

Theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, mức độ thường xuyên làm các công việc chuyên môn được xác định tối thiểu bằng 50% thời giờ làm việc bình thường theo tháng được quy định tại Bộ luật Lao động 2019.

1.2. Không trực tiếp làm chuyên môn tại cơ sở chuyên khoa tâm thần: Hưởng mức 40%

Đối với những viên chức không trực tiếp làm chuyên môn y tế nhưng làm việc tại các cơ sở y tế chuyên khoa về lĩnh vực tâm thần (ví dụ như nhân viên hành chính, kế toán, văn thư, thủ quỹ... làm việc trong bệnh viện tâm thần), mức phụ cấp ưu đãi nghề được áp dụng là 40%.

Quy định này được nêu rõ tại điểm b khoản 5 Điều 4 Nghị định 350/2026/NĐ-CP. Mặc dù không trực tiếp điều trị hay chăm sóc bệnh nhân, nhưng môi trường làm việc đặc thù tại cơ sở chuyên khoa tâm thần vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định, do đó mức phụ cấp 40% là hoàn toàn hợp lý nhằm đảm bảo quyền lợi công bằng cho toàn thể người lao động tại đơn vị.

2. Nhân viên y tế hợp đồng làm việc với bệnh nhân tâm thần được hưởng phụ cấp thế nào?

Một câu hỏi thực tế thường gặp là liệu những người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động (không phải viên chức) có được hưởng khoản phụ cấp này hay không? Nghị định 350/2026/NĐ-CP đã phân loại rõ thành hai trường hợp cụ thể:

• Trường hợp 1 (Được xếp lương theo bảng lương viên chức): Theo quy định tại khoản 7 Điều 4 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, đối với người làm các công việc theo chế độ hợp đồng lao động tại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý nhà nước của ngành y tế, nếu được xếp lương theo bảng lương của viên chức do Nhà nước quy định và được phân công trực tiếp làm các công việc chuyên môn y tế thì được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề theo mức tương ứng (tức là 80% nếu trực tiếp khám, điều trị, chăm sóc bệnh nhân tâm thần).
• Trường hợp 2 (Các đối tượng hợp đồng lao động còn lại): Theo quy định tại khoản 8 Điều 4 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, đối với người lao động hợp đồng không thuộc đối tượng nêu trên, chế độ phụ cấp ưu đãi nghề sẽ được thực hiện theo thỏa thuận cụ thể ghi trong hợp đồng lao động giữa người lao động và đơn vị sử dụng lao động.

3. Công thức tính phụ cấp ưu đãi nghề y tế chuẩn xác nhất

Cách tính phụ cấp ưu đãi nghề được quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 350/2026/NĐ-CP. Cụ thể, phụ cấp ưu đãi nghề được tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên tổng số các khoản sau:

Mức tiền phụ cấp ưu đãi nghề = Tỷ lệ % phụ cấp được hưởng x [Hệ số lương hiện hưởng + Hệ số phụ cấp chức vụ lãnh đạo (nếu có) + Hệ số chênh lệch bảo lưu (nếu có) + Hệ số phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có)] x Mức lương cơ sở hiện hành.

Bên cạnh đó, người lao động cần lưu ý một số nguyên tắc áp dụng quan trọng quy định tại Điều 3 Nghị định 350/2026/NĐ-CP:

• Trường hợp một viên chức hoặc người lao động hợp đồng được phân công nhiều công việc có mức phụ cấp ưu đãi nghề khác nhau thì chỉ được hưởng một mức phụ cấp ưu đãi nghề cao nhất (khoản 1 Điều 3).
• Phụ cấp ưu đãi nghề được chi trả cùng kỳ lương hằng tháng và không dùng để tính đóng, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội (khoản 3 Điều 3).

4. Các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp ưu đãi nghề

Không phải trong mọi trường hợp nhân viên y tế đều được nhận khoản phụ cấp này. Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, các khoảng thời gian sau đây không được tính hưởng phụ cấp ưu đãi nghề:

1. Thời gian được cử đi công tác, làm việc, học tập ở trong nước hoặc nước ngoài từ 01 tháng trở lên mà không làm các công việc chuyên môn y tế theo vị trí việc làm (khoản 1 Điều 5).
2. Thời gian nghỉ việc không hưởng lương liên tục từ 01 tháng trở lên (khoản 2 Điều 5).
3. Thời gian nghỉ việc hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội (khoản 3 Điều 5).
4. Thời gian bị đình chỉ công tác, thời gian bị tạm giữ hoặc tạm giam (khoản 4 Điều 5).

5. Thời điểm áp dụng mức phụ cấp ưu đãi nghề mới

Mặc dù Nghị định 350/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 09/9/2026, nhưng điều khoản chuyển tiếp tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 350/2026/NĐ-CP quy định rất rõ:

"Các mức phụ cấp ưu đãi nghề quy định tại Nghị định này được thực hiện kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026."

Như vậy, các mức phụ cấp ưu đãi nghề 80% đối với viên chức trực tiếp làm chuyên môn với người bệnh tâm thần và 40% đối với viên chức không trực tiếp làm chuyên môn y tế tại cơ sở chuyên khoa tâm thần được thực hiện thống nhất kể từ ngày 01/01/2026.

Đặc biệt, theo khoản 2 Điều 8 Nghị định 350/2026/NĐ-CP, Bộ Y tế cũng có trách nhiệm đề xuất Chính phủ điều chỉnh mức phụ cấp ưu đãi nghề lên đến 100% theo tinh thần của Nghị quyết 261/2025/QH15 của Quốc hội đối với các đối tượng trực tiếp làm chuyên môn y tế có tính chất đặc thù, nguy hiểm, trong đó có lĩnh vực tâm thần, nhằm tiếp tục nâng cao đời sống cho cán bộ y tế cơ sở.

Trên đây là thông tin chi tiết giải đáp thắc mắc về mức phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân viên y tế làm việc với bệnh nhân tâm thần. Để tra cứu toàn văn, tình trạng hiệu lực, lược đồ quan hệ văn bản của Nghị định 350/2026/NĐ-CP, quý độc giả có thể truy cập trực tiếp vào Hệ thống Pháp luật Việt Nam.