Trong bối cảnh các quy định về an sinh xã hội đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, câu hỏi về việc liệu người lao động có thể chỉ tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) mà "từ chối" Bảo hiểm y tế (BHYT) hay không đang trở thành tâm điểm chú ý. Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, các quy tắc về đối tượng tham gia đã có những thay đổi căn bản mà mọi người lao động và doanh nghiệp cần nắm vững.

Quy định mới về đối tượng tham gia BHXH và BHYT từ năm 2025

Trước đây, ranh giới giữa việc đóng BHXH và BHYT thường dựa trên thời hạn hợp đồng lao động. Tuy nhiên, kể từ khi các văn bản luật mới có hiệu lực, sự phân biệt này đã gần như bị xóa bỏ đối với nhóm lao động có hợp đồng từ 01 tháng trở lên.

Đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã được mở rộng đáng kể:

1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên...

Đối tượng tham gia Bảo hiểm y tế

Tương tự, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 cũng đã thống nhất ngưỡng thời gian tham gia BHYT cho người lao động. Cụ thể, tại khoản 10 Điều 1 sửa đổi Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế quy định:

1. Nhóm do người sử dụng lao động đóng hoặc người lao động đóng hoặc cùng đóng bao gồm:
a) Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên...

Đi làm có được chỉ đóng BHXH mà "né" BHYT?

Câu trả lời ngắn gọn là: KHÔNG. Người lao động không được phép lựa chọn chỉ đóng BHXH mà bỏ qua BHYT nếu thuộc đối tượng bắt buộc tham gia.

Pháp luật quy định BHXH và BHYT là hai loại hình bảo hiểm bắt buộc song hành. Khi người lao động ký hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp có trách nhiệm trích đóng đồng thời cả BHXH, BHYT và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) từ quỹ lương của người lao động và phần đóng của người sử dụng lao động.

Ngay cả khi bạn đã có thẻ BHYT theo diện hộ gia đình hoặc được cấp miễn phí (như thân nhân công an, quân đội), thì khi đi làm, bạn vẫn phải đóng BHYT theo nhóm đối tượng người lao động. Theo quy tắc ưu tiên tại Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế, nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng luôn đứng ở vị trí ưu tiên hàng đầu.

Mức hưởng BHYT khi tham gia tại doanh nghiệp

Khi tham gia BHYT theo diện doanh nghiệp, người lao động thường được hưởng mức thanh toán là 80% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến. Tuy nhiên, mức hưởng này có thể lên tới 95% hoặc 100% nếu người lao động thuộc các đối tượng ưu tiên khác hoặc đã tham gia BHYT 5 năm liên tục và có số tiền cùng chi trả trong năm lớn hơn mức quy định.

Việc tuân thủ đóng đầy đủ các loại bảo hiểm không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là "tấm lưới" an sinh bảo vệ chính người lao động trước những rủi ro về sức khỏe và thu nhập trong tương lai.