Việc Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội thường gây ra nhiều lo lắng cho người sử dụng đất, đặc biệt là những hộ gia đình gắn bó với vườn tược lâu năm. Câu hỏi đặt ra là: Bị thu hồi đất trồng cây lâu năm có được tái định cư không? Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, câu trả lời đã có những thay đổi tích cực, mở ra nhiều cơ hội hơn cho người dân.

Đất trồng cây lâu năm và vị trí trong hệ thống pháp luật

Theo quy định tại Điều 9 Luật Đất đai 2024, đất trồng cây lâu năm thuộc nhóm đất nông nghiệp. Đây là loại đất sử dụng vào mục đích trồng các loại cây được trồng một lần, sinh trưởng và cho thu hoạch trong nhiều năm như cây công nghiệp (cao su, cà phê, điều...), cây ăn quả (bưởi, cam, sầu riêng...) hay cây dược liệu.

Thu hồi đất trồng cây lâu năm có được tái định cư không?

Về nguyên tắc, tái định cư thường được áp dụng cho các trường hợp thu hồi đất ở mà người dân không còn chỗ ở nào khác. Tuy nhiên, Điều 91 Luật Đất đai 2024 đã đưa ra một quy định mang tính đột phá:

"Đối với người có đất thu hồi nếu có nhu cầu và địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở thì được xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở."

Như vậy, dù bạn bị thu hồi đất trồng cây lâu năm (đất nông nghiệp), bạn vẫn có cơ hội được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư nếu đáp ứng được các điều kiện về quỹ đất của địa phương và nhu cầu thực tế. Đây là điểm mới giúp người dân sớm ổn định cuộc sống sau khi mất đi tư liệu sản xuất chính.

Mức bồi thường cây trồng trên đất được tính toán thế nào?

Bên cạnh việc bồi thường về đất, người dân còn được bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất, cụ thể là vườn cây. Theo Điều 103 Luật Đất đai 2024, mức bồi thường đối với cây lâu năm được xác định như sau:

• Giá trị thiệt hại thực tế: Mức bồi thường được tính theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây tại thời điểm thu hồi.
• Cây đang trong chu kỳ thu hoạch: Nếu cây cho thu hoạch nhiều lần và đang trong thời kỳ thu hoạch, mức bồi thường tính bằng sản lượng vườn cây còn chưa thu hoạch tương ứng với số năm còn lại trong chu kỳ và đơn giá bồi thường do UBND cấp tỉnh quy định.
• Chi phí di chuyển: Đối với cây có thể di chuyển được, Nhà nước sẽ bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế phát sinh.

Điều kiện để nhận bồi thường "thỏa đáng"

Để đảm bảo quyền lợi tối đa, người sử dụng đất cần lưu ý các điều kiện bồi thường. Đất bị thu hồi phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng) hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận. Ngoài ra, việc bồi thường phải đảm bảo nguyên tắc dân chủ, khách quan và công khai.

Lời khuyên pháp lý: Khi nhận được thông báo thu hồi đất, người dân nên chủ động tìm hiểu phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của địa phương. Việc nắm rõ các quy định mới của Luật Đất đai 2024 sẽ giúp bạn thương thảo và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, thậm chí là sở hữu một suất tái định cư để an cư lạc nghiệp.