Trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực bảo vệ lợi ích quốc gia, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 về Đề án "Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Đây được xem là một bước đi mang tính lịch sử, đánh dấu sự ra đời của một lực lượng pháp lý chuyên trách trong khu vực công.

Phạm vi thí điểm rộng lớn: 8 Bộ và 10 địa phương trọng điểm

Theo nội dung tại Kết luận số 23-KL/TW, việc thí điểm sẽ được triển khai đồng bộ tại các cơ quan Trung ương và địa phương có khối lượng công việc pháp lý lớn, phức tạp. Cụ thể:

• Tại Trung ương (08 Bộ): Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Tại địa phương (10 tỉnh, thành phố): Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.

Thời gian thí điểm được xác định rõ ràng trong vòng 02 năm, bắt đầu từ ngày 01/10/2026 và kết thúc vào ngày 30/9/2028. Việc lựa chọn các đơn vị này dựa trên nhu cầu thực tế về tư vấn pháp lý, giải quyết tranh chấp quốc tế và xử lý các vụ việc hành chính, dân sự phức tạp.

Luật sư công là ai? Tiêu chuẩn khắt khe về bản lĩnh và kinh nghiệm

Khác với luật sư hành nghề tự do, luật sư công được định nghĩa là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc người làm việc trong doanh nghiệp Nhà nước. Để được công nhận là luật sư công, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt:

1. Đã được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư.
2. Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực pháp luật, ưu tiên những người đã trực tiếp tham gia tranh tụng hoặc tư vấn các vụ việc phức tạp.
3. Đảm bảo tuyệt đối về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính.

Đáng chú ý, nguồn nhân lực cho luật sư công không chỉ bó hẹp trong biên chế hiện có mà còn mở rộng thông qua chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, cho phép tiếp nhận các luật sư, chuyên gia, nhà khoa học từ khu vực ngoài công lập vào làm việc.

Nhiệm vụ trọng tâm: Từ tư vấn chiến lược đến tranh tụng quốc tế

Luật sư công không thay thế chức năng của bộ phận pháp chế mà tập trung vào các nhiệm vụ chuyên sâu mang tính bảo vệ quyền lợi Nhà nước. Phạm vi hoạt động bao gồm:

"Tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, hành chính, dân sự; tư vấn pháp lý trong xây dựng và triển khai các dự án kinh tế - xã hội trọng điểm; tham gia xử lý các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài."

Một điểm cần lưu ý là luật sư công không thực hiện trợ giúp pháp lý cho người dân (nhiệm vụ này vẫn thuộc về các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước). Điều này giúp tránh sự chồng chéo và tập trung nguồn lực tối đa cho việc bảo vệ lợi ích của cơ quan Nhà nước và tổ chức trong hệ thống chính trị.

Cơ chế quản lý và chế độ đãi ngộ đặc thù

Về mô hình tổ chức, Kết luận số 23-KL/TW khẳng định không thành lập tổ chức luật sư công độc lập. Luật sư công sẽ làm việc trực tiếp tại cơ quan, đơn vị mình công tác và chịu sự quản lý trực tiếp của thủ trưởng cơ quan đó. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, trong đó Bộ Tư pháp đóng vai trò đầu mối giúp Chính phủ quản lý trên phạm vi toàn quốc.

Về quyền lợi, luật sư công được hưởng lương và phụ cấp theo ngạch bậc công chức, viên chức hiện hành. Tuy nhiên, để khuyến khích tinh thần trách nhiệm, họ còn được hưởng thù lao theo vụ việc và các cơ chế ưu đãi phù hợp với tính chất đặc thù của nghề nghiệp. Ngân sách Nhà nước sẽ bảo đảm chi trả cho các hoạt động này, đồng thời vẫn duy trì cơ chế huy động luật sư ngoài khu vực công khi cần thiết.

Việc thí điểm chế định luật sư công là minh chứng cho quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng một đội ngũ chuyên gia pháp lý tinh nhuệ, đủ sức bảo vệ lợi ích quốc gia trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.