Việc thực hiện Nghị quyết 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quản lý hành chính tại Việt Nam. Với việc sáp nhập từ 64 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố, bộ máy chính quyền địa phương mới chính thức vận hành từ ngày 01/7/2025. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra những thách thức pháp lý không nhỏ, đặc biệt là đối với các cam kết tài chính quốc tế.

Rà soát toàn diện các thỏa thuận vay vốn quốc tế

Trước bối cảnh thay đổi mô hình chính quyền địa phương, Bộ Tài chính đã chủ động rà soát các Hợp đồng cho vay lại và Thỏa thuận cho vay lại đã ký kết trong khuôn khổ các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài. Đây là những dự án đang trong giai đoạn rút vốn hoặc trả nợ, đòi hỏi tính liên tục và chính xác tuyệt đối về tư cách pháp nhân của bên vay.

Căn cứ vào các quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 5 Phụ lục I Nghị định 97/2018/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã đưa ra những chỉ dẫn cụ thể tại Công văn 13957/BTC-QLN nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các địa phương mới sau sáp nhập.

Hướng dẫn xử lý cho các địa phương sau sáp nhập

Đối với các tỉnh, thành phố chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc sắp xếp đơn vị hành chính, quy trình xử lý được phân chia dựa trên thời điểm ký kết hợp đồng so với hiệu lực của Nghị định 97/2018/NĐ-CP:

1. Hợp đồng ký trước khi Nghị định 97/2018/NĐ-CP có hiệu lực

• Trường hợp có điều khoản ràng buộc trách nhiệm kế nhiệm: UBND tỉnh mới cần gửi văn bản cam kết tiếp nhận toàn bộ quyền và nghĩa vụ của bên vay lại về Bộ Tài chính.
• Trường hợp thiếu điều khoản ràng buộc: Địa phương phải gửi kèm hợp đồng gốc và các tài liệu liên quan để Bộ Tài chính hướng dẫn các thủ tục pháp lý bổ sung.

2. Hợp đồng ký sau khi Nghị định 97/2018/NĐ-CP có hiệu lực

Tất cả các địa phương mới sau sáp nhập phải có văn bản cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ và các quyền lợi liên quan. Thời hạn cuối cùng để gửi các văn bản này về Bộ Tài chính là ngày 20/09/2025.

Trách nhiệm của chính quyền địa phương

Bộ Tài chính nhấn mạnh, UBND các tỉnh, thành phố phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác, minh bạch của danh mục dự án và số liệu cung cấp. Việc chậm trễ hoặc sai sót trong quá trình chuyển giao nghĩa vụ vay lại có thể ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân của các dự án ODA trọng điểm.

Ngược lại, đối với các địa phương không nằm trong diện sáp nhập theo Nghị quyết 202/2025/QH15, các Thỏa thuận và Hợp đồng cho vay lại đã ký vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý và không cần thực hiện điều chỉnh.

Việc xử lý kịp thời các vấn đề về nợ công sau sáp nhập không chỉ đảm bảo uy tín của Chính phủ Việt Nam với các nhà tài trợ quốc tế mà còn giúp các địa phương mới ổn định nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế - xã hội.