Trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, chính sách hỗ trợ y tế dành cho người yếu thế, đặc biệt là người khuyết tật, luôn được ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp khuyết tật đều được ngân sách Nhà nước chi trả toàn bộ phí bảo hiểm. Việc nắm rõ các quy định về đối tượng, mức hưởng và thủ tục sẽ giúp người khuyết tật và gia đình đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình.

1. Những đối tượng người khuyết tật nào được Nhà nước đóng Bảo hiểm y tế?

Theo quy định tại điểm g khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, những người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng sẽ được ngân sách Nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Cụ thể hóa quy định này, khoản 6 Điều 5 Nghị định 20/2021/NĐ-CP xác định rõ hai nhóm đối tượng được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng và cấp thẻ BHYT miễn phí bao gồm:

• Người khuyết tật đặc biệt nặng: Là những người suy giảm khả năng tự phục vụ hoàn toàn, cần có người chăm sóc 24/24 (mức suy giảm từ 81% trở lên).
• Người khuyết tật nặng: Là những người suy giảm một phần chức năng, khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày (mức suy giảm từ 61% đến 80%).

Như vậy, đối với trường hợp người khuyết tật nhẹ (suy giảm dưới 61%), pháp luật hiện hành chưa có chính sách cấp thẻ BHYT miễn phí từ ngân sách. Trong trường hợp này, người dân có thể chủ động tham gia BHYT theo diện hộ gia đình để được bảo vệ trước các rủi ro về sức khỏe.

Theo Điều 3 Nghị định 28/2012/NĐ-CP, mức độ khuyết tật được xác định dựa trên khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt cá nhân và mức độ suy giảm chức năng cơ thể.

2. Quyền lợi và mức hưởng Bảo hiểm y tế dành cho người khuyết tật

Người khuyết tật thuộc diện được Nhà nước đóng bảo hiểm y tế có mức hưởng rất ưu đãi nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính khi điều trị bệnh lâu dài.

Khám chữa bệnh đúng tuyến

Căn cứ khoản 1 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng khi đi khám chữa bệnh đúng tuyến sẽ được thanh toán 100% chi phí trong phạm vi chi trả của quỹ BHYT.

Khám chữa bệnh trái tuyến

Trong trường hợp tự đi khám chữa bệnh không đúng tuyến, mức hưởng sẽ được áp dụng theo quy định tại khoản 3 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014:

• Tại bệnh viện tuyến huyện: Hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh.
• Tại bệnh viện tuyến tỉnh: Hưởng 100% chi phí điều trị nội trú.
• Tại bệnh viện tuyến trung ương: Hưởng 40% chi phí điều trị nội trú.

3. Quy trình và thủ tục cấp thẻ Bảo hiểm y tế cho người khuyết tật

Để được cấp thẻ BHYT, người khuyết tật hoặc người giám hộ cần thực hiện theo các bước được quy định tại Điều 11 Nghị định 146/2018/NĐ-CP như sau:

Bước 1: Kê khai thông tin
Người tham gia hoặc người thân điền đầy đủ thông tin vào Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).

Bước 2: Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã
UBND xã có trách nhiệm rà soát, lập danh sách những người khuyết tật thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng trên địa bàn.

Bước 3: Thẩm định và chuyển hồ sơ
Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện sẽ tiếp nhận danh sách từ xã, tiến hành kiểm tra, đối chiếu và gửi hồ sơ sang cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện để cấp thẻ.

Bước 4: Nhận thẻ BHYT
Cơ quan BHXH thực hiện in thẻ và chuyển lại cho cơ quan chức năng để phát tận tay người dân. Toàn bộ quá trình này người dân không phải đóng bất kỳ khoản phí nào.

Việc thực hiện tốt chính sách bảo hiểm y tế cho người khuyết tật không chỉ thể hiện tính nhân văn của pháp luật Việt Nam mà còn là điểm tựa vững chắc giúp họ vượt qua nghịch cảnh, hòa nhập cộng đồng một cách bền vững.