Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động, việc một doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ giải thể hoặc phá sản không còn là chuyện hiếm gặp. Tuy nhiên, không phải lúc nào quy trình này cũng diễn ra theo các bước thông thường kéo dài. Pháp luật Việt Nam đã quy định cụ thể về thủ tục phá sản rút gọn nhằm tối ưu hóa thời gian và nguồn lực cho các bên liên quan.

Thế nào là phá sản theo thủ tục rút gọn?

Có thể hiểu một cách đơn giản, doanh nghiệp phá sản theo thủ tục rút gọn là việc tiến hành các bước khai tử pháp nhân nhưng không tuân thủ đầy đủ trình tự thông thường. Thay vì trải qua tất cả các giai đoạn từ triệu tập Hội nghị chủ nợ đến phục hồi hoạt động kinh doanh, Tòa án có thể bỏ qua một hoặc một số bước để đi thẳng đến quyết định tuyên bố phá sản.

Quy trình phá sản rút gọn giúp giải quyết nhanh chóng các doanh nghiệp không còn khả năng phục hồi (ảnh minh họa)

Các trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Điều 105 Luật Phá sản 2014, có 02 trường hợp điển hình mà Tòa án nhân dân sẽ giải quyết theo thủ tục rút gọn:

• Trường hợp 1: Người nộp đơn là đại diện pháp luật, chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc lãnh đạo cao nhất của công ty (Chủ tịch HĐQT, Chủ tịch HĐTV...) mà doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán, đồng thời không còn tiền hoặc tài sản khác để nộp lệ phí và tạm ứng chi phí phá sản.
• Trường hợp 2: Sau khi Tòa án đã thụ lý đơn yêu cầu, kết quả xác minh cho thấy doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và thực tế không còn tài sản để thanh toán các chi phí phát sinh trong quá trình phá sản.

Việc áp dụng quy định này giúp tránh tình trạng hồ sơ bị treo vô thời hạn do doanh nghiệp đã hoàn toàn "trắng tay", không đủ điều kiện tài chính để theo đuổi một vụ kiện phá sản thông thường.

Nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính đến mức không đủ chi phí làm thủ tục phá sản (ảnh minh họa)

Những tình huống đặc biệt khác dẫn đến tuyên bố phá sản nhanh

Bên cạnh các quy định tại Luật Phá sản 2014 về thủ tục rút gọn, Tòa án cũng có quyền ra quyết định tuyên bố phá sản mà không cần trải qua đầy đủ các bước nếu rơi vào các tình huống sau:

1. Hội nghị chủ nợ bất thành nhiều lần

Nếu việc triệu tập Hội nghị chủ nợ lần thứ nhất không thành (do thiếu số lượng đại diện nợ hoặc thiếu Quản tài viên) và lần thứ hai vẫn tiếp tục không đáp ứng quy định, Tòa án có thể xem xét chấm dứt quy trình để tuyên bố phá sản.

2. Đề nghị trực tiếp từ Hội nghị chủ nợ

Trong trường hợp Hội nghị chủ nợ họp và thông qua Nghị quyết đề nghị tuyên bố phá sản doanh nghiệp thay vì áp dụng các biện pháp phục hồi, Tòa án sẽ căn cứ vào ý chí của các chủ nợ để ra quyết định.

3. Thất bại trong việc phục hồi hoạt động kinh doanh

Sau khi đã được thông qua phương án phục hồi nhưng doanh nghiệp thuộc một trong các diện sau thì cũng sẽ bị tuyên bố phá sản ngay lập tức:

• Không xây dựng được phương án phục hồi đúng thời hạn.
• Phương án đưa ra không được Hội nghị chủ nợ thông qua.
• Doanh nghiệp không thực hiện được các cam kết trong phương án phục hồi đã phê duyệt.

"Việc nắm rõ các quy định về thủ tục rút gọn không chỉ giúp chủ doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xử lý nợ nần mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ nợ trong việc thu hồi tài sản còn lại (nếu có)."

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn toàn diện về các trường hợp phá sản đặc biệt này. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về trình tự pháp lý, hãy tham khảo kỹ các quy định tại Luật Phá sản 2014 để có hướng xử lý phù hợp nhất.