Ngày 01/7/2024 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam khi hàng loạt đạo luật mới chính thức đi vào cuộc sống. Những thay đổi này không chỉ điều chỉnh các quan hệ kinh tế - xã hội mà còn tác động trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ hằng ngày của mỗi công dân. Dưới đây là cái nhìn toàn diện về 10 đạo luật tiêu biểu nhất.

1. Luật Căn cước 2023: Chia tay 'vân tay', đón chào 'mống mắt'

Thay đổi được người dân quan tâm nhất chính là việc đổi tên từ Luật Căn cước công dân thành Luật Căn cước 2023. Điểm đột phá của luật này là việc mở rộng đối tượng cấp thẻ cho người dưới 14 tuổi (theo nhu cầu) và bổ sung thông tin sinh trắc học mống mắt vào cơ sở dữ liệu.

Theo quy định tại Điều 18 Luật Căn cước 2023, thông tin trên thẻ căn cước đã được lược bỏ dấu vân tay và quê quán, thay bằng nơi đăng ký khai sinh và nơi cư trú để đảm bảo tính riêng tư và thuận tiện trong giao dịch.

2. Luật Các tổ chức tín dụng 2024: 'Siết' gọng kìm bảo hiểm kèm khoản vay

Một tin vui cho người đi vay vốn là Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã chính thức luật hóa việc cấm ép khách hàng mua bảo hiểm không bắt buộc. Cụ thể, tại khoản 5 Điều 15 quy định nghiêm cấm:

"Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người đại diện, nhân viên của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức."

3. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023: Chấm dứt kỷ nguyên 'ép' thanh toán

Với sự bùng nổ của thương mại điện tử, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 mang đến lá chắn vững chắc hơn. Các hành vi như chặn đánh giá tiêu cực của khách hàng hay tự ý gửi hàng rồi ép thanh toán đều bị nghiêm cấm.

4. Luật Giá 2023: Sách giáo khoa chính thức được Nhà nước định giá trần

Nhằm đảm bảo an sinh xã hội, Luật Giá 2023 đã đưa sách giáo khoa vào danh mục hàng hóa do Nhà nước định giá tối đa. Điều này giúp ổn định thị trường giáo dục và giảm bớt gánh nặng tài chính cho phụ huynh mỗi dịp đầu năm học mới.

5. Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 2023

Đây là đạo luật hoàn toàn mới, thống nhất 03 lực lượng (Bảo vệ dân phố, Công an xã bán chuyên trách và Đội trưởng, Đội phó đội dân phòng) thành một lực lượng chung. Theo Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 2023, những người tham gia sẽ được hưởng hỗ trợ hằng tháng và đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định.

6. Luật Tài nguyên nước 2023: Quản trị thông minh nguồn 'vàng trắng'

Luật Tài nguyên nước 2023 tập trung vào việc xã hội hóa ngành nước và quản lý tài nguyên nước theo hướng kinh tế tuần hoàn. Việc khai thác nước dưới đất sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn để tránh sụt lún và cạn kiệt nguồn tài nguyên quý giá này.

7. Luật Giao dịch điện tử 2023: Thừa nhận giá trị pháp lý của chữ ký số

Để thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, Luật Giao dịch điện tử 2023 đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các giao dịch trên môi trường mạng. Chữ ký điện tử và hợp đồng điện tử giờ đây có giá trị tương đương với văn bản giấy truyền thống trong hầu hết các lĩnh vực.

8. Luật Viễn thông 2023: Quản lý chặt chẽ dịch vụ OTT và Trung tâm dữ liệu

Trước sự phát triển của các ứng dụng gọi điện, nhắn tin qua internet (Zalo, Viber, Telegram...), Luật Viễn thông 2023 đã bổ sung các quy định quản lý dịch vụ viễn thông cơ bản trên internet (OTT viễn thông) nhằm bảo vệ quyền lợi người dùng và an ninh thông tin.

9. Luật Hợp tác xã 2023: Cởi trói cho kinh tế tập thể

Với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức kinh tế hợp tác phát triển, Luật Hợp tác xã 2023 đã đơn giản hóa thủ tục đăng ký, cho phép thành lập Liên đoàn Hợp tác xã và mở rộng quyền huy động vốn từ các thành viên.

10. Luật Phòng thủ dân sự 2023: Chủ động ứng phó với thảm họa

Luật Phòng thủ dân sự 2023 thiết lập cơ chế chỉ đạo, điều hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương để sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp như dịch bệnh, thiên tai hay thảm họa môi trường, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

Việc nắm vững các quy định mới này không chỉ giúp chúng ta tuân thủ đúng pháp luật mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân và gia đình trong một xã hội thượng tôn pháp luật.