Trong bối cảnh kỷ nguyên số đang thay đổi toàn diện mọi mặt đời sống, công tác phổ biến và giáo dục pháp luật (PBGDPL) tại Việt Nam cũng đang đứng trước những vận hội mới. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết để đưa pháp luật đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số pháp luật

Sự chuyển mình này bắt nguồn từ những định hướng chiến lược tại Nghị quyết 57-NQ/TW năm 2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025 đã nhấn mạnh việc đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cụ thể hóa các chủ trương này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 766/QĐ-TTg năm 2025 phê duyệt Đề án "Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025 - 2030". Đây được coi là kim chỉ nam cho các bộ, ngành và địa phương trong việc hiện đại hóa phương thức tiếp cận pháp luật.

Thực tiễn triển khai và những thách thức tại địa phương

Hiện nay, Bộ Tư pháp đã lựa chọn 10 địa phương làm điểm triển khai Đề án, bao gồm các tỉnh như Điện Biên, Lào Cai, Nghệ An, Khánh Hòa... Kết quả bước đầu cho thấy sự chủ động và sáng tạo trong việc bố trí nguồn lực. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tồn tại nhiều rào cản đáng kể:

• Hạ tầng công nghệ: Sự thiếu đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật giữa các vùng miền, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa.
• Tài liệu số: Kho dữ liệu pháp luật số hóa còn mỏng, chưa phong phú và đa dạng về hình thức thể hiện.
• Nhân lực: Đội ngũ cán bộ am hiểu cả về pháp luật lẫn công nghệ thông tin còn thiếu và yếu.

"Việc đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và cơ chế tài chính đồng bộ là điều kiện quyết định để nâng cao hiệu quả PBGDPL, giúp người dân tiếp cận pháp luật bình đẳng và hiện đại." - Đại diện Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên chia sẻ.

Vai trò của AI và xã hội hóa trong truyền thông pháp luật

Một trong những điểm sáng trong công tác này là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải đáp pháp luật trực tuyến. Các hệ thống AI chuyên biệt có khả năng xử lý hàng ngàn tình huống hỏi - đáp, hỗ trợ cán bộ tra cứu nhanh chóng và chính xác. Việc số hóa dữ liệu và phát triển các tiện ích vượt trội giúp giảm tải áp lực cho cơ quan quản lý nhà nước đồng thời tăng tính tương tác với người dân.

Để nâng cao hiệu quả, các chuyên gia thống nhất cần thực hiện đồng bộ các giải pháp:

1. Nâng cao nhận thức của người đứng đầu về tầm quan trọng của chuyển đổi số pháp lý.
2. Hoàn thiện cơ chế tài chính và khuyến khích xã hội hóa, huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp công nghệ.
3. Đa dạng hóa hình thức truyền thông qua mạng xã hội, diễn đàn trực tuyến và các cuộc thi pháp luật online.

Chuyển đổi số không chỉ là việc thay đổi công cụ làm việc mà là thay đổi tư duy quản lý. Với sự hỗ trợ của công nghệ, mục tiêu mọi người dân đều có thể "hiểu luật để sống đúng" sẽ sớm trở thành hiện thực trong tương lai gần.