Chính phủ vừa ban hành quy định mới về việc sắp xếp, tổ chức bộ máy hành chính tại địa phương, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực tinh gọn và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Theo đó, kể từ ngày 16/6/2025, danh mục các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ được thực hiện thống nhất theo các tiêu chuẩn mới.

Diện mạo mới của bộ máy hành chính cấp tỉnh

Thay vì sự phân mảnh hoặc khác biệt quá lớn giữa các địa phương như trước đây, Nghị định 150/2025/NĐ-CP đã xác lập một khung sườn vững chắc. Cụ thể, tại Điều 8 Nghị định 150/2025/NĐ-CP, Chính phủ quy định rõ 12 sở phải được tổ chức thống nhất trên phạm vi cả nước.

Danh sách 12 cơ quan "xương sống" này bao gồm:

• Sở Nội vụ: Đầu mối về tổ chức bộ máy, cán bộ và cải cách hành chính.
• Sở Tư pháp: "Gác cổng" về pháp lý và thi hành pháp luật.
• Sở Tài chính: Quản lý huyết mạch ngân sách và tài sản công.
• Sở Công Thương: Thúc đẩy sản xuất công nghiệp và lưu thông hàng hóa.
• Sở Nông nghiệp và Môi trường: Một sự kết hợp chiến lược giữa quản lý tài nguyên và phát triển nông thôn bền vững.
• Sở Xây dựng: Quy hoạch đô thị và hạ tầng kỹ thuật.
• Sở Khoa học và Công nghệ: Động lực cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Bảo tồn bản sắc và phát triển thể chất, tinh thần.
• Sở Giáo dục và Đào tạo: Chăm lo cho sự nghiệp trồng người.
• Sở Y tế: Bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
• Thanh tra tỉnh: Công cụ kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng.
• Văn phòng UBND: Bộ não tham mưu và điều phối hoạt động của chính quyền.

"Sở là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương theo quy định của pháp luật."

Khi nào địa phương được phép lập Sở đặc thù?

Bên cạnh 12 sở bắt buộc, pháp luật cũng mở ra cơ hội cho các địa phương có đặc thù riêng biệt. Tuy nhiên, việc thành lập các cơ quan này không còn mang tính tự phát mà phải đáp ứng những tiêu chí định lượng khắt khe tại Điều 9 Nghị định 150/2025/NĐ-CP.

Ví dụ, để có một Sở Ngoại vụ riêng biệt, địa phương phải có cửa khẩu quốc tế hoặc thu hút trên 500 dự án FDI (hoặc vốn đầu tư trên 100.000 tỷ đồng). Tương tự, Sở Du lịch chỉ được hiện diện nếu ngành này đóng góp trên 10% GRDP liên tục trong 5 năm hoặc sở hữu Di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Đáng chú ý, Sở Quy hoạch - Kiến trúc vẫn là mô hình đặc thù dành riêng cho hai đô thị lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP.HCM. Đối với các địa phương không đủ điều kiện thành lập sở riêng, chức năng nhiệm vụ sẽ được sáp nhập vào các sở đa ngành khác để đảm bảo bộ máy gọn nhẹ nhưng vẫn thông suốt.

Việc chuẩn hóa danh mục các sở không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận dịch vụ công mà còn tạo sự đồng bộ trong chỉ đạo, điều hành từ Trung ương đến địa phương, hướng tới một nền hành chính hiện đại, hiệu quả vào năm 2025.