Sự kiện Sổ hộ khẩu giấy chính thức "khai tử" vào cuối năm 2022 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia tại Việt Nam. Thay vì phải mang theo cuốn sổ giấy cũ kỹ, mọi thông tin về cư trú của công dân hiện nay đã được số hóa và quản lý tập trung trên hệ thống dữ liệu hiện đại.

Lộ trình chấm dứt sứ mệnh của Sổ hộ khẩu giấy

Theo quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp chỉ có giá trị sử dụng đến hết ngày 31/12/2022. Điều này đồng nghĩa với việc từ ngày 01/01/2023, các cơ quan chức năng không còn yêu cầu người dân nộp hay xuất trình các loại sổ này khi giải quyết thủ tục hành chính.

"Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022."

Để cụ thể hóa lộ trình này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 104/2022/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung các nghị định liên quan đến việc nộp, xuất trình sổ hộ khẩu giấy. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để các Bộ, ngành rà soát và bãi bỏ yêu cầu về sổ giấy trong các thủ tục như đất đai, giáo dục, bảo hiểm y tế và điện lực.

7 phương thức thay thế Sổ hộ khẩu giấy người dân cần biết

Khi không còn sổ giấy, cơ quan có thẩm quyền sẽ khai thác thông tin cư trú của công dân qua các phương thức hiện đại hơn. Trong đó, việc sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chíp là phương thức phổ biến và thuận tiện nhất.

Bên cạnh đó, người dân có thể sử dụng các cách thức sau để chứng minh thông tin cư trú:

• Sử dụng thiết bị đọc mã QRCode trên thẻ CCCD có gắn chíp.
• Sử dụng thiết bị đọc chíp trên thẻ CCCD.
• Tra cứu thông tin cá nhân trực tuyến trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Sử dụng ứng dụng VNeID (định danh điện tử).
• Sử dụng Giấy xác nhận thông tin về cư trú.
• Sử dụng Thông báo số định danh cá nhân và thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Các trường hợp bị thu hồi sổ trước thời hạn

Cần lưu ý rằng, dù thời hạn cuối cùng là 31/12/2022, nhưng theo Điều 26 Thông tư 55/2021/TT-BCA, cơ quan đăng ký cư trú sẽ thực hiện thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy khi người dân thực hiện các thủ tục sau mà dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ:

• Đăng ký thường trú hoặc xóa đăng ký thường trú.
• Đăng ký tạm trú, gia hạn tạm trú hoặc xóa đăng ký tạm trú.
• Điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú.
• Thực hiện thủ tục tách hộ.

Việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho người dân mà còn giúp cơ quan nhà nước quản lý dân cư một cách khoa học, chính xác và minh bạch hơn. Nếu gặp khó khăn trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính không dùng sổ giấy, người dân nên chủ động yêu cầu cán bộ tiếp nhận tra cứu thông tin trên hệ thống theo đúng tinh thần của Luật Cư trú 2020.