Bước sang năm 2021, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) tại Việt Nam có sự thay đổi mang tính bước ngoặt với việc chính thức áp dụng hệ thống biểu mẫu mới. Đây là nội dung trọng tâm được quy định tại Nghị định 154/2020/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 34/2016/NĐ-CP.

Chuẩn hóa kỹ thuật trình bày văn bản trong kỷ nguyên mới

Việc ban hành 43 mẫu văn bản mới không đơn thuần là thay đổi về mặt hình thức, mà còn nhằm mục tiêu thống nhất quy trình, kỹ thuật trình bày văn bản trên phạm vi toàn quốc. Theo quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tính chính xác và trang trọng của văn bản hành chính là yếu tố tiên quyết đảm bảo hiệu lực thực thi của chính sách.

Các mẫu văn bản này bao quát toàn bộ các chủ thể có thẩm quyền ban hành văn bản QPPL, từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đến Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp. Điều này giúp loại bỏ tình trạng mỗi địa phương, mỗi bộ ngành áp dụng một kiểu trình bày khác nhau, gây khó khăn cho việc tra cứu và áp dụng pháp luật.

Phân loại 43 mẫu văn bản QPPL áp dụng từ 01/01/2021

Dưới đây là tổng hợp chi tiết các nhóm mẫu văn bản quan trọng nhất mà các cán bộ, công chức và người làm công tác pháp chế cần đặc biệt lưu ý:

1. Nhóm văn bản của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ

• Mẫu số 01 & 02: Dành cho Nghị định của Chính phủ (bao gồm cả nghị định quy định trực tiếp và nghị định ban hành kèm theo quy chế, điều lệ).
• Mẫu số 04 & 05: Dành cho Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Mẫu số 03 & 30: Nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

2. Nhóm văn bản của các cơ quan tư pháp và kiểm toán

Hệ thống mẫu mới cũng quy định rất chi tiết cho các cơ quan đặc thù như:

• Mẫu số 06: Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Mẫu số 07 - 10: Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Mẫu số 14 & 15: Quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước về chuẩn mực và quy trình kiểm toán.

3. Nhóm văn bản của chính quyền địa phương các cấp

Đây là nhóm văn bản có số lượng ban hành lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh tại địa phương:

• Mẫu số 16 - 19: Nghị quyết của HĐND và Quyết định của UBND cấp tỉnh.
• Mẫu số 20 - 23: Nghị quyết của HĐND và Quyết định của UBND cấp huyện.
• Mẫu số 24 - 27: Nghị quyết của HĐND và Quyết định của UBND cấp xã.

Những điểm mới cần lưu ý khi soạn thảo

Bên cạnh việc thay đổi cấu trúc, Nghị định 154/2020/NĐ-CP còn nhấn mạnh vào kỹ thuật sửa đổi, bổ sung văn bản. Các mẫu từ số 28 đến 37 được thiết kế riêng cho các loại hình văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều, giúp việc trình bày các nội dung thay đổi trở nên mạch lạc, dễ hiểu hơn.

"Việc tuân thủ nghiêm ngặt các mẫu văn bản quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định này là bắt buộc đối với mọi cơ quan nhà nước trong quá trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật."

Đặc biệt, các mẫu số 38 đến 43 quy định về việc bãi bỏ văn bản, một khâu quan trọng trong việc làm sạch hệ thống pháp luật, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các quy định cũ và mới.

Kết luận

Việc áp dụng 43 mẫu văn bản QPPL mới từ ngày 01/01/2021 là một bước đi tất yếu trong lộ trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đối với các cơ quan ban hành, đây là thước đo tính chuyên nghiệp và kỷ cương trong công tác pháp chế. Đối với người dân và doanh nghiệp, sự thống nhất này giúp việc tiếp cận và thực thi pháp luật trở nên thuận tiện và minh bạch hơn.