Vấn đề quốc tịch luôn là một trong những mảng pháp lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của công dân. Nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về phí và lệ phí, ngày 20/07/2009, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 146/2009/TT-BTC hướng dẫn chế độ thu, nộp và quản lý sử dụng lệ phí giải quyết các việc liên quan đến quốc tịch.

Mức thu lệ phí quốc tịch áp dụng từ năm 2009

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 146/2009/TT-BTC, công dân Việt Nam và người nước ngoài khi nộp đơn tại Việt Nam để giải quyết các vấn đề về quốc tịch sẽ áp dụng mức thu cụ thể như sau:

• Lệ phí xin nhập quốc tịch Việt Nam: 3.000.000 VNĐ/trường hợp.
• Lệ phí xin trở lại quốc tịch Việt Nam: 2.500.000 VNĐ/trường hợp.
• Lệ phí xin thôi quốc tịch Việt Nam: 2.500.000 VNĐ/trường hợp.

So với các quy định trước đây, mức lệ phí này đã được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và chi phí thẩm tra, xác minh hồ sơ của các cơ quan chức năng.

Các trường hợp đặc biệt được miễn lệ phí

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự ưu tiên cho những đối tượng có đóng góp đặc biệt hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Điều 2 Thông tư 146/2009/TT-BTC quy định rõ 05 nhóm đối tượng được miễn lệ phí quốc tịch:

1. Người có công lao đặc biệt đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
2. Người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn (theo chuẩn nghèo của Thủ tướng Chính phủ).
3. Người không quốc tịch xin nhập quốc tịch theo quy định tại Điều 22 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008.
4. Người Lào di cư sang Việt Nam đã được cấp phép cư trú ổn định trước ngày 01/01/2009.
5. Người Campuchia lánh nạn diệt chủng (giai đoạn 1978 - 1983) được UNHCR bảo trợ.

Cơ quan thu và phương thức quản lý lệ phí

Cơ quan trực tiếp thu lệ phí là Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là nơi tiếp nhận hồ sơ và thực hiện các bước thẩm tra ban đầu. Khoản lệ phí này được quản lý như sau:

"Cơ quan thu lệ phí được trích để lại 30% số tiền lệ phí thu được để trang trải chi phí cho hoạt động thẩm tra, xác minh hồ sơ. 70% còn lại phải nộp vào Ngân sách Nhà nước theo quy định."

Quy định này đảm bảo nguồn kinh phí cho các cơ quan tư pháp địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài chính công.

Hiệu lực thi hành

Thông tư này có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký (20/07/2009) và chính thức thay thế Thông tư liên tịch số 08/TTLT/BTC-BTP-BNG ngày 31/12/1998. Việc ban hành Thông tư 146/2009/TT-BTC là bước đi cần thiết để đồng bộ hóa với Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 vừa có hiệu lực từ ngày 01/07/2009.