Từ ngày 20/9/2020, Nghị định 112/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi căn bản trong việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức. Đáng chú ý nhất là các quy định về hình thức kỷ luật cao nhất: Buộc thôi việc. Đây được xem là biện pháp 'khai trừ' mạnh mẽ nhất đối với những cá nhân không còn đủ tư cách đứng trong hàng ngũ bộ máy Nhà nước.

1. Đối với công chức: Khi nào bị buộc thôi việc?

Theo quy định tại Điều 13 Nghị định 112/2020/NĐ-CP, hình thức kỷ luật buộc thôi việc được áp dụng khắt khe hơn nhằm siết chặt kỷ cương công vụ. Cụ thể, công chức sẽ bị mất việc nếu rơi vào các trường hợp sau:

• Tái phạm kỷ luật nặng: Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đã bị kỷ luật cách chức hoặc công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý bị hạ bậc lương mà tiếp tục tái phạm hành vi vi phạm.
• Vi phạm lần đầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: Đây là điểm mới đáng chú ý. Ngay cả khi vi phạm lần đầu nhưng nếu thuộc các hành vi quy định tại Điều 8 Nghị định 112/2020/NĐ-CP (như vi phạm đạo đức công vụ, kỷ luật lao động, phòng chống tham nhũng...) mà gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì sẽ bị buộc thôi việc ngay lập tức.
• Sử dụng bằng cấp, chứng chỉ giả: Việc sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận giả hoặc không hợp pháp để được tuyển dụng vào cơ quan là hành vi gian lận nghiêm trọng, dẫn đến hậu quả mất việc không thể tranh cãi.
• Nghiện ma túy: Phải có kết luận của cơ sở y tế hoặc thông báo của cơ quan có thẩm quyền về tình trạng nghiện ma túy của công chức.

Trích dẫn Điều 13: "Hình thức kỷ luật buộc thôi việc áp dụng đối với công chức có hành vi vi phạm thuộc một trong các trường hợp sau đây: 1. Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cách chức đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc hạ bậc lương đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý mà tái phạm..."

2. Đối với viên chức: Những ranh giới đỏ không được bước qua

Tương tự như công chức, viên chức làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập cũng phải đối mặt với hình thức buộc thôi việc nếu vi phạm nghiêm trọng các quy định tại Điều 19 Nghị định 112/2020/NĐ-CP. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

• Tái phạm sau khi bị cảnh cáo hoặc cách chức: Viên chức quản lý đã bị cách chức hoặc viên chức không giữ chức vụ quản lý đã bị cảnh cáo mà vẫn tiếp tục tái phạm.
• Vi phạm chuyên môn gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: Các hành vi như không tuân thủ quy trình chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp; vi phạm quy định về bí mật Nhà nước; khiếu nại, tố cáo sai sự thật... nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng sẽ bị buộc thôi việc.
• Trách nhiệm của người đứng đầu: Viên chức quản lý để viên chức thuộc quyền quản lý vi phạm pháp luật gây hậu quả nghiêm trọng hoặc không hoàn thành nhiệm vụ quản lý mà không có lý do chính đáng, gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
• Gian lận hồ sơ tuyển dụng: Sử dụng giấy tờ giả mạo để được vào làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập.
• Nghiện ma túy: Tương tự công chức, viên chức nghiện ma túy có xác nhận của cơ quan y tế sẽ bị buộc thôi việc.

3. Sự đồng bộ với Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019

Những quy định mới tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP hoàn toàn thống nhất với tinh thần của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 (có hiệu lực từ 01/7/2020). Việc liệt kê chi tiết và bao quát các hành vi vi phạm giúp các cơ quan, đơn vị dễ dàng áp dụng, đồng thời tạo ra sức răn đe lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh những rủi ro đáng tiếc, mỗi cá nhân trong bộ máy Nhà nước cần thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật về công vụ, trau dồi đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình làm việc. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh.