Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV vừa chính thức khép lại với một khối lượng công việc lập pháp đồ sộ. Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi sau những tác động của đại dịch, việc thông qua 10 đạo luật quan trọng không chỉ hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn tạo ra những xung lực mới cho sự phát triển. Dưới đây là tổng hợp chi tiết những thay đổi mang tính bước ngoặt mà người dân và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

1. Luật Doanh nghiệp 2020: Cởi trói tối đa cho môi trường kinh doanh

Được thông qua ngày 17/6/2020, Luật Doanh nghiệp 2020 mang đến một làn gió mới trong cải cách thủ tục hành chính. Điểm đáng chú ý nhất chính là việc bãi bỏ thủ tục thông báo mẫu dấu. Thay vì phải thực hiện nghĩa vụ bắt buộc như trước đây, doanh nghiệp giờ đây có quyền tự quyết định về hình thức, số lượng và nội dung con dấu của mình mà không cần qua cơ quan đăng ký kinh doanh.

Bên cạnh đó, Luật cũng làm rõ khái niệm doanh nghiệp nhà nước, tập trung vào các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết. Điều này giúp minh bạch hóa quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động của khối doanh nghiệp này.

2. Luật Đầu tư 2020: Chính thức 'khai tử' dịch vụ đòi nợ thuê

Một trong những quyết định nhận được sự đồng thuận cao của dư luận là việc đưa kinh doanh dịch vụ đòi nợ vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Theo quy định tại Luật Đầu tư 2020, kể từ ngày 01/01/2021, mọi hoạt động đòi nợ thuê sẽ bị nghiêm cấm.

"Hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ ký kết trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành; các bên tham gia hợp đồng được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan."

Quy định này nhằm chấm dứt những hệ lụy tiêu cực, gây mất an ninh trật tự từ hoạt động đòi nợ thuê biến tướng trong thời gian qua.

3. Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP): Khơi thông nguồn lực xã hội

Lần đầu tiên Việt Nam có một đạo luật riêng điều chỉnh hoạt động đầu tư PPP. Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 tập trung vào 5 lĩnh vực thiết yếu: Giao thông vận tải; Lưới điện, nhà máy điện; Thủy lợi, cung cấp nước sạch; Y tế; Giáo dục - đào tạo. Đặc biệt, cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu giữa Nhà nước và nhà đầu tư được kỳ vọng sẽ là 'thỏi nam châm' thu hút các nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước vào các dự án hạ tầng trọng điểm.

4. Luật Xây dựng sửa đổi 2020: Rút ngắn thời gian cấp phép

Nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, Luật Xây dựng sửa đổi 2020 đã bổ sung nhiều đối tượng được miễn giấy phép xây dựng, đồng thời rút ngắn thời gian cấp giấy phép xây dựng từ 30 ngày xuống còn 20 ngày. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí và thời gian cho các chủ đầu tư, thúc đẩy tiến độ triển khai dự án.

5. Luật Thanh niên 2020: Khẳng định vai trò của thế hệ trẻ

Thay thế cho Luật năm 2005, Luật Thanh niên 2020 không quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của thanh niên mà tập trung vào trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và xã hội đối với thanh niên. Luật cũng chính thức luật hóa việc chọn tháng 3 hằng năm là Tháng Thanh niên nhằm phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ.

6. Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án: Giảm tải áp lực xét xử

Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020 ra đời nhằm khuyến khích các bên giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, thỏa thuận trước khi Tòa án thụ lý vụ án. Điểm mới quan trọng là quy định bảo mật thông tin: trong quá trình hòa giải, đối thoại không được ghi âm, ghi hình hay lập biên bản chi tiết nội dung tranh luận, nhằm tạo môi trường cởi mở nhất cho các bên.

7. Luật Tổ chức Quốc hội sửa đổi 2020: Nâng cao tính chuyên nghiệp

Để tăng cường hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội 2020 đã quyết định tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lên ít nhất 40% (trước đây là 35%). Đồng thời, Luật cũng bổ sung tiêu chuẩn về quốc tịch đối với đại biểu Quốc hội: chỉ được có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam.

8. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020

Nhằm nâng cao chất lượng hệ thống văn bản, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020 đã khôi phục thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND và UBND cấp huyện, cấp xã trong một số trường hợp cần thiết, giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong quản lý điều hành.

9. Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020: Siết chặt thời hạn

Để tránh tình trạng án tồn đọng do chờ kết quả giám định, Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020 quy định thời hạn giám định tối đa không quá 4 tháng đối với các vụ việc phức tạp. Quy định này buộc các cơ quan giám định phải nâng cao trách nhiệm và năng lực chuyên môn.

10. Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Đê điều sửa đổi 2020

Trước diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu, Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Đê điều sửa đổi 2020 đã bổ sung nguồn lực tài chính cho công tác này, bao gồm cả Quỹ dự trữ tài chính. Đồng thời, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc dự báo, cảnh báo và ứng phó với các loại hình thiên tai mới.

Việc thông qua 10 đạo luật này tại Kỳ họp thứ 9 là một bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Người dân và doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình khi các luật này chính thức có hiệu lực.