Chính phủ vừa ban hành Nghị định 109/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ. Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và đặc biệt là phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong tình hình mới.

Diện mạo mới của cơ quan thanh tra đầu ngành

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 109/2025/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ từ ngày 01/6/2025 sẽ bao gồm 22 đơn vị trực thuộc. Trong đó, có 20 tổ chức hành chính giúp Tổng Thanh tra Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước và 02 đơn vị sự nghiệp công lập.

Điểm đáng chú ý trong cơ cấu mới là sự phân định rõ ràng các Cục Thanh tra theo khu vực địa lý và theo lĩnh vực chuyên sâu. Cụ thể:

• Khối các Vụ tham mưu: Bao gồm Vụ Pháp chế, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Vụ Hợp tác quốc tế và Văn phòng.
• Khối các Cục theo địa bàn: Cục I (phía Bắc), Cục II (Miền Trung) và Cục III (phía Nam).
• Khối các Cục chuyên ngành: Đây là nơi tập trung các đơn vị chủ chốt như Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Cục IV); các Cục phụ trách lĩnh vực nội chính, tài chính, xây dựng, nông nghiệp, công thương, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ...
• Khối giám sát và xử lý sau thanh tra: Cục Giám sát và Thẩm định (Cục XIII) và Cục Theo dõi, đôn đốc và Xử lý sau thanh tra (Cục XIV).

"Các đơn vị quy định từ khoản 1 đến khoản 20 Điều này là các tổ chức hành chính, giúp Tổng Thanh tra Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước; các đơn vị tại khoản 21, 22 là các đơn vị sự nghiệp công lập, phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ."

Tăng cường vai trò tiếp công dân và xử lý sau thanh tra

Một trong những điểm nhấn của bộ máy mới là sự duy trì và củng cố Ban Tiếp công dân trung ương. Đơn vị này không chỉ tham mưu mà còn trực tiếp quản lý Trụ sở Tiếp công dân Trung ương tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đảm bảo quyền lợi của người dân theo đúng tinh thần của Luật tiếp công dân 2013.

Bên cạnh đó, việc duy trì các đơn vị sự nghiệp như Báo Thanh tra và Trường Cán bộ thanh tra cho thấy định hướng chú trọng vào công tác thông tin tuyên truyền và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành. Điều này hoàn toàn phù hợp với các quy định mới tại Luật Thanh tra 2022.

Lời khuyên pháp lý

Việc nắm rõ cơ cấu tổ chức mới không chỉ quan trọng đối với cán bộ trong ngành mà còn giúp các tổ chức, cá nhân xác định đúng cơ quan có thẩm quyền khi thực hiện các thủ tục về khiếu nại, tố cáo. Khi có vấn đề phát sinh trong các lĩnh vực chuyên biệt như tài chính, xây dựng hay y tế, người dân có thể gửi đơn thư đến đúng các Cục chuyên ngành tương ứng để được giải quyết kịp thời.

Nghị định này sẽ chính thức thay thế Nghị định 81/2023/NĐ-CP kể từ ngày 01/6/2025. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động rà soát, sắp xếp nhân sự để đảm bảo sự vận hành thông suốt ngay khi văn bản có hiệu lực.