Việc phân loại công chức không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính mà còn là căn cứ cốt yếu để thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đào tạo và đặc biệt là xác định chế độ tiền lương, phụ cấp. Trong bối cảnh cải cách hành chính đang diễn ra mạnh mẽ, việc nắm vững các quy định về phân loại công chức là vô cùng cần thiết đối với mỗi cán bộ, công chức và người lao động.

1. 2 cách phân loại công chức theo quy định hiện hành

Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 05/2020), theo quy định tại Điều 34 Luật Cán bộ, công chức 2008, đội ngũ công chức được phân loại dựa trên hai căn cứ chính:

Căn cứ vào ngạch được bổ nhiệm

Đây là cách phân loại phổ biến nhất, chia công chức thành 04 loại tương ứng với trình độ chuyên môn và vị trí việc làm:

• Loại A: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương.
• Loại B: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương.
• Loại C: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tương đương.
• Loại D: Những người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự, nhân viên hoặc tương đương.

Căn cứ vào vị trí công tác

Cách phân loại này tập trung vào tính chất trách nhiệm và quyền hạn trong bộ máy nhà nước:

• Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Là những người đứng đầu hoặc cấp phó của đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị.
• Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Là những người thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ thuần túy.

2. Thay đổi căn cứ phân loại từ ngày 01/07/2020

Khi Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2020, căn cứ phân loại công chức sẽ có sự điều chỉnh đáng kể. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 34 của Luật này, cụm từ “căn cứ vào ngạch công chức” đã được thay thế bằng “căn cứ vào lĩnh vực ngành, nghề, chuyên môn, nghiệp vụ”.

Đặc biệt, danh sách các ngạch công chức sẽ không còn bó hẹp trong 04 loại A, B, C, D mà bổ sung thêm “ngạch khác”. Điều này mở ra cơ hội cho việc xây dựng các ngạch công chức đặc thù cho từng ngành nghề chuyên sâu. Tuy nhiên, hiện nay Chính phủ vẫn đang trong quá trình xây dựng các Nghị định hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa quy định về "ngạch khác" này.

"Căn cứ vào lĩnh vực ngành, nghề, chuyên môn, nghiệp vụ, công chức được phân loại theo ngạch công chức tương ứng với các ngạch chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính, chuyên viên, cán sự, nhân viên và ngạch khác theo quy định của Chính phủ."

3. Những đối tượng không còn là công chức từ 01/07/2020

Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt nhất của Luật sửa đổi 2019 chính là việc thu hẹp đối tượng là công chức. Theo quy định tại Điều 32 Luật Cán bộ, công chức (đã được sửa đổi), những người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập sẽ không còn là công chức.

Quy định này nhằm thực hiện hóa chủ trương tại Nghị quyết số 19-NQ/TW về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, chỉ những người làm việc trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của các đơn vị phục vụ nhiệm vụ chính trị và quản lý nhà nước mới có thể được xem xét là công chức.

Lưu ý về chế độ chuyển tiếp: Đối với những người đang là công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập, pháp luật vẫn đảm bảo quyền lợi bằng cách cho phép giữ nguyên các chế độ, chính sách hiện hưởng cho đến khi hết thời hạn bổ nhiệm chức vụ hiện tại.

Việc hiểu rõ các cách phân loại và lộ trình thay đổi này sẽ giúp các cơ quan, đơn vị và bản thân mỗi công chức chủ động hơn trong việc sắp xếp vị trí việc làm và thực hiện các quyền lợi liên quan trong giai đoạn chuyển giao sắp tới.