Khi bị Cảnh sát giao thông (CSGT) dừng xe, nhiều người dân thường cảm thấy lo lắng và không nắm rõ quyền hạn của lực lượng chức năng dẫn đến những hiểu lầm không đáng có. Theo quy định mới nhất tại Thông tư 32/2023/TT-BCA, có 5 hành vi mà cán bộ CSGT tuyệt đối không được thực hiện trong quá trình tuần tra, kiểm soát.

1. Không được tự ý dừng xe người đi đường khi không có căn cứ

Một trong những hiểu lầm phổ biến là CSGT có quyền dừng bất kỳ phương tiện nào họ muốn. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, việc dừng phương tiện chỉ được thực hiện trong 04 trường hợp cụ thể:

• Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện hành vi vi phạm.
• Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát hoặc tuần tra theo chuyên đề đã được phê duyệt.
• Có văn bản đề nghị của cơ quan chức năng để bảo đảm an ninh trật tự hoặc đấu tranh phòng chống tội phạm.
• Có tin báo, phản ánh, tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện.

Ngoài các trường hợp này, CSGT không được tùy tiện yêu cầu người tham gia giao thông dừng xe nếu không có dấu hiệu vi phạm hoặc kế hoạch cụ thể.

2. Tuyệt đối không được rút chìa khóa xe của người vi phạm

Thực tế đôi khi xảy ra tình trạng cán bộ rút chìa khóa xe để ngăn người vi phạm bỏ chạy. Tuy nhiên, đối chiếu với Điều 8 Thông tư 32/2023/TT-BCA về quyền hạn của CSGT, hành vi này không nằm trong danh mục được phép.

"Cảnh sát giao thông được dừng phương tiện, áp dụng biện pháp ngăn chặn và xử lý vi phạm, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình và không được xâm phạm trái phép tài sản của công dân."

Việc tự ý rút chìa khóa có thể coi là hành vi vượt quá quyền hạn, gây bức xúc và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cả người dân và cán bộ thực thi nhiệm vụ.

3. Cấm tự ý khám xét người và phương tiện trái quy định

CSGT có quyền kiểm tra giấy tờ và các điều kiện an toàn kỹ thuật của xe, nhưng không đồng nghĩa với việc được quyền lục soát cốp xe, ví hay điện thoại của bạn một cách tùy tiện. Theo Điều 127 và Điều 128 Luật Xử lý vi phạm hành chính, việc khám người và phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ chắc chắn rằng người đó đang cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.

Nếu không có quyết định bằng văn bản hoặc căn cứ pháp lý rõ ràng, hành vi tự ý khám xét là vi phạm quyền riêng tư và quyền tự do cá nhân của công dân.

4. Nghiêm cấm lợi dụng chức vụ để nhận tiền của người vi phạm

Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. khoản 2 Điều 22 Nghị định 19/2020/NĐ-CP nghiêm cấm việc lợi dụng chức vụ để sách nhiễu, đòi hoặc nhận tiền của người vi phạm.

Cán bộ vi phạm không chỉ đối mặt với hình thức kỷ luật buộc thôi việc mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội nhận hối lộ theo Điều 354 Bộ luật Hình sự với mức án thấp nhất từ 02 năm tù. Người dân cần lưu ý, CSGT chỉ được thu tiền phạt tại chỗ và xé biên lai đối với các lỗi vi phạm có mức phạt dưới 250.000 đồng (với cá nhân).

5. Hạn chế truy đuổi người vi phạm để đảm bảo an toàn

Mặc dù pháp luật hiện hành chưa có quy định cấm tuyệt đối việc truy đuổi, nhưng trong các chỉ đạo nội bộ của ngành Công an, việc truy đuổi người vi phạm hành chính đơn thuần thường không được khuyến khích. Thay vào đó, CSGT nên sử dụng các biện pháp như thông báo cho tổ chốt chặn phía trước hoặc sử dụng hình ảnh từ camera để "phạt nguội".

Việc truy đuổi tốc độ cao trên đường phố đông đúc có thể gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người vi phạm, cán bộ CSGT và những người tham gia giao thông khác. An toàn tính mạng luôn là ưu tiên hàng đầu trong mọi hoạt động thực thi pháp luật.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn tự tin hơn khi làm việc với lực lượng chức năng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về quy trình xử lý vi phạm, hãy tham khảo thêm các văn bản pháp luật tại Hệ thống Pháp luật Việt Nam.