Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ năm 2026, việc nắm vững các quy định về đầu tư công là yếu tố then chốt đối với các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các đơn vị thực hiện. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về Luật Đầu tư công 2026 và các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất.

1. Luật Đầu tư công 2026: Nền tảng pháp lý cho các dự án trọng điểm

Thực tế, văn bản luật đang điều chỉnh các hoạt động đầu tư công trong năm 2026 chính là Luật Đầu tư công 2024 (số 58/2024/QH15). Đạo luật này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 và tiếp tục là "kim chỉ nam" cho mọi hoạt động quản lý, sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Tính đến thời điểm tháng 4 năm 2026, Luật Đầu tư công 2024 đã được kiện toàn thông qua việc sửa đổi, bổ sung bởi một số văn bản quan trọng nhằm tương thích với thực tiễn phát triển, bao gồm:

• Luật Xây dựng 2025 (số 135/2025/QH15): Mang lại những thay đổi đột phá trong quản lý dự án xây dựng sử dụng vốn công.
• Luật số 90/2025/QH15: Sửa đổi đồng loạt các luật liên quan như Đấu thầu, PPP, Thuế và Quản lý tài sản công để tạo sự thống nhất tối đa.
• Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025: Phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư cho các cấp cơ sở.

2. Hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư công mới nhất

Để triển khai hiệu quả các quy định của luật, Chính phủ đã ban hành hệ thống Nghị định hướng dẫn chi tiết. Các đơn vị cần đặc biệt lưu ý các văn bản sau:

• Nghị định 85/2025/NĐ-CP: Đây là văn bản cốt lõi hướng dẫn về lập, thẩm định và quyết định chủ trương đầu tư các chương trình, dự án.
• Nghị định 19/2026/NĐ-CP: Quy định mới nhất về trình tự thẩm định dự án quan trọng quốc gia và cơ chế giám sát, đánh giá đầu tư định kỳ.
• Nghị định 254/2025/NĐ-CP: Tập trung vào công tác quản lý, thanh toán và quyết toán dự án, giúp khơi thông dòng vốn đầu tư công.

3. Chi tiết 03 giai đoạn trong trình tự đầu tư xây dựng năm 2026

Dựa trên sự kết hợp giữa Luật Đầu tư công 2024 và Nghị định 175/2024/NĐ-CP, một dự án đầu tư xây dựng tiêu chuẩn trong năm 2026 phải trải qua 03 giai đoạn chính:

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án - "Nền móng" của sự thành công

Đây là giai đoạn mang tính quyết định đến tính khả thi của dự án. Các công việc trọng tâm bao gồm:

• Lập và thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi hoặc Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư.
• Khảo sát xây dựng và lập quy hoạch chi tiết làm cơ sở lập dự án.
• Lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi để phê duyệt dự án và quyết định đầu tư chính thức.

Giai đoạn 2: Thực hiện dự án - Từ bản vẽ đến hiện trường

Giai đoạn này tập trung vào việc biến các kế hoạch thành công trình thực tế:

• Giải phóng mặt bằng, chuẩn bị hiện trường thi công.
• Thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở và lập dự toán chi tiết.
• Tổ chức đấu thầu, ký kết hợp đồng và tiến hành thi công xây dựng dưới sự giám sát chặt chẽ.
• Nghiệm thu từng phần và tạm ứng, thanh toán theo khối lượng hoàn thành.

Giai đoạn 3: Kết thúc xây dựng và bàn giao đưa vào sử dụng

Công việc cuối cùng để đưa dự án vào vận hành chính thức:

• Quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành và xác nhận hoàn thành công trình.
• Bàn giao công trình cho đơn vị quản lý sử dụng.
• Thực hiện chế độ bảo hành và giám sát, đánh giá hiệu quả sau đầu tư.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Đầu tư công 2024 và các văn bản hướng dẫn không chỉ giúp dự án về đích đúng tiến độ mà còn đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực quốc gia.